นอนไม่หลับ นอนกรน ไม่ใช่เรื่องปกติ แต่เป็นปัญหาสุขภาพที่ควรได้รับการดูแลอย่างจริงจัง
การนอนหลับ คือหนึ่งในกิจวัตรที่กินเวลาประมาณ 1 ใน 3 ของชีวิตในแต่ละวัน และมีความสำคัญต่อระบบสุขภาพโดยรวม หากคนเรามีปัญหาเกี่ยวกับการนอน จึงไม่ใช่แค่เรื่องปกติที่จะมองข้ามกันได้ แต่เป็นปัญหาสำคัญที่ต้องได้รับการแก้ไข โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสังคมไทย ที่กำลังเดินหน้าเข้าสู่สังคมผู้สูงวัย
“รู้มั้ยครับว่ามากกว่า 50% ของคนที่มีอายุมากกว่า 60 ปี มีปัญหานอนไม่หลับกันนะครับ จึงเป็นหน้าที่สำคัญของหมอเวชศาสตร์การนอนหลับ ที่ต้องหาวิธีรักษาความเจ็บป่วยให้ผู้คนเหล่านี้ เพราะเรารู้ดีว่า การนอนหลับไม่เพียงพอจะทำให้เกิดโรคได้ทั้ง เบาหวาน ความดัน โรคทางหัวใจ โรคทางสมอง โรคซึมเศร้า และส่งผลให้เสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุได้ง่ายยิ่งขึ้น”
คำกล่าวของ นพ.จิรยศ จินตนาดิลก แพทย์เฉพาะทางด้านเวชศาสตร์การนอนหลับ และหัวหน้าแผนกเวชศาสตร์โรคจากการหลับ โรงพยาบาลเมดพาร์ค ที่แค่เกริ่นก็น่าสนใจแล้ว วันนี้คุณหมอจะมาบอกเล่าเกี่ยวกับเส้นทางการเป็นแพทย์รักษาโรคเกี่ยวกับการนอน มาทำความรู้จักคุณหมอให้มากขึ้นใน MedPark Stories
20 ปีจากอเมริกา สู่เจ้าแห่งนิทราเวชแห่ง MedPark
การเดินทางบนสายอาชีพแพทย์ของคุณหมอจิรยศ ก่อนที่จะมาประจำอยู่ที่ศูนย์เวชศาสตร์โรคจากการนอน โรงพยาบาลเมดพาร์คนั้น เขาเคยใช้เวลาร่วม 20 ปีกับการเป็น Dr. Chin อยู่ประเทศสหรัฐอเมริกามาก่อน
“ผมจบแพทย์จุฬาฯ ปี 28 หลังจบ ผมก็ไปทำงานโรงพยาบาลโรคทรวงอก 2 ปี แล้วก็สอบไปสัมภาษณ์ที่อเมริกา Bronx Lebanon ที่ NY ไปเรียน Internal Medicine จากนั้นก็ไปอยู่ โรงพยาบาลเมาท์ไซนายแอทควีนส์ เพื่อศึกษาด้าน Pulmonary จากนั้นก็ลงไปที่มหาวิทยาลัย Florida ไปศึกษาต่อด้าน อายุรศาสตร์โรคระบบการหายใจ”
การทำงานเป็นแพทย์ในอเมริกา ทำให้ได้เห็นสิ่งต่าง ๆ มากมาย เป็นประสบการณ์ที่น่าสนใจ และเป็นรากฐานของบริการด้านสุขภาพที่ถูกพัฒนาต่อยอด และใช้งานอย่างแพร่หลายไปทั่วโลกจนถึงปัจจุบัน
“20 ปีในอเมริกา ผมได้เห็นสิ่งต่าง ๆ ผมได้เห็นตั้งแต่เขาไม่มี Electronic Health record ได้เห็นความเปลี่ยนแปลงมากมาย แม้ระบบต่าง ๆ ของที่นั่นจะอิงกับการเงิน การค้าเยอะ แต่ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นก็ส่งผลให้คุณภาพชีวิตของผู้คนที่นั่นดีขึ้น เป็นจุดเริ่มต้นของการเกิดบริการด้านสุขภาพที่ตอบโจทย์กับชีวิตผู้คนมากมาย ไม่ว่าจะเป็น Home Health Nurse, Nursing Home ซึ่งก็ได้พัฒนาต่อมาเป็น Hospice”
“ผมนอนกรนเหมือนกัน” จุดเริ่มต้นของการศึกษาด้านเวชศาสตร์การนอนหลับ
ในปัจจุบันเราอาจจะรู้จักคุณหมอจิรยศในฐานะผู้เชี่ยวชาญด้านเวชศาสตร์การนอนหลับ แต่จริง ๆ แล้วคุณหมอได้สำเร็จการศึกษาเฉพาะทางถึง 3 แขนง ซึ่งความน่าสนใจอยู่ตรงที่ ทั้ง 3 ศาสตร์สามารถเชื่อมโยงกับการรักษาคนไข้ได้ทั้งหมด
“ทั้ง 3 ศาสตร์ที่ผมเลือกเรียน มีความเกี่ยวข้องกันหมดเลย เริ่มจากการเป็นหมอปอด เพราะตอนแรกผมอยากทำงานใน ICU ซึ่งก็ทำให้ผมได้เรียนรู้การทำหัตถการที่ค่อนข้างครบถ้วน ได้เรียนรู้การดูแลคนไข้แบบอายุรกรรม และต่อยอดสู่การเป็นหมอผู้สูงอายุ เพราะตอนนั้นในอเมริกามีเทรนด์เกี่ยวกับผู้สูงอายุค่อนข้างมาแรง ผมไปอยู่ที่เกนส์วิล ผมก็ได้ไปทำวิจัยเกี่ยวกับผู้สูงอายุที่นั่นกับศาสตราจารย์ที่เขาเชี่ยวชาญในด้านนั้นพอดี”
ส่วนเวชศาสตร์การนอนนั้น จุดเริ่มต้นของการศึกษาเริ่มจากการที่คุณหมอพบว่าตนเองก็มีอาการผิดปกติขณะหลับเช่นกัน
“ตอนนั้น รพ.เมาท์ไซนาย เปิด Sleep Lab ใหม่ ๆ ผมได้ไปเรียนรู้ ได้เห็นปัญหาการนอนหลับมากมาย และด้วยความที่ตัวเองก็นอนกรนเหมือนกัน ก็เลยไปตรวจการนอนหลับจริงจัง แล้วก็พบว่าผมเองก็เป็นโรคหยุดหายใจขณะหลับ ก็เลยกลัวตายครับ เพราะคุณพ่อของผมเองก็เสียชีวิตไประหว่างนอนหลับเหมือนกัน เลยเกิดเป็นแรงบันดาลใจว่า เราคงต้องเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านนี้แหละ นี่คือคำตอบที่ถูกต้องที่สุดแล้ว”
ความผิดปกติในการนอนหลับ ไม่ได้มีแค่ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ
“มีโรคมากมายที่ทำให้คนเรานอนไม่หลับ” ประโยคสั้น ๆ ที่คุณหมอจิรยศเกริ่น ก่อนจะเริ่มเล่าถึงความหลากหลายของโรคเกี่ยวกับการนอนหลับ ที่หลาย ๆ คนอาจยังไม่เคยรู้มาก่อน
“ความผิดปกติในการนอนหลับของคนเรา ไม่ได้มีแค่การหยุดหายใจขณะนอนหลับนะครับ อย่าง โรคลมหลับ ที่อเมริกาพบได้ค่อนข้างเยอะ โดยเฉพาะในคนไข้วัยหนุ่มสาว ในไทยเรายังไม่ค่อยพบเท่าไหร่ แต่ผมเชื่อว่าในอนาคตผู้คนจะตระหนักและตื่นตัวกันมากขึ้นอย่างแน่นอนครับ นอกจากนี้ยังมีปัญหาอื่น ๆ อีกเช่น โรคนอนไม่หลับ ซึ่งอาจเกี่ยวข้องกับความเครียด หรืออาจเป็นเรื่องของพันธุกรรมก็ได้”
คุณหมอยังพูดถึงเรื่องของการปรับตัวเข้ากับการนอน หรือแม้แต่สุขนิสัยเกี่ยวกับการนอนไม่ดี อาจเป็นเรื่องของนอนน้อย นอนมาก เรื่องของการปรับเวลา (Jet Lag) หรือเรื่องของปัญหาทางสมอง เรื่องของการเคลื่อนไหวผิดปกติ ทุกอย่างสามารถเป็นปัจจัยในการเกิดโรคได้หมด และนั่นเป็นหน้าที่ของหมอการนอนหลับ ที่ต้องวินิจฉัยและทำการรักษาให้ถูกจุด
การตรวจคุณภาพการนอนหลับ (Sleep Test) จะสะดวกสบายขึ้น
“เวชศาสตร์การนอนหลับเนี่ยเป็นศาสตร์ที่บูมมากนะครับที่อเมริกา บูมมาประมาณ 20 ปีได้แล้ว เพราะมีการค้นพบโรคที่มีชื่อว่า Sleep Apnea หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เชื่อมั้ยว่าครับว่าตอนนั้น เขารักษาโรคนี้ด้วยการเจาะคอนะครับ แต่ก็มีพัฒนาการตามเวลา ต่อมาก็ได้เกิดเป็นคำตอบที่ถูกต้องในการรักษาอย่างการใช้เครื่อง CPAP ซึ่งในปัจจุบันก็ถูกต่อยอดมาเป็นเครื่อง APAP BiPAP และอื่น ๆ อีกมากมาย”
คุณหมอจิรยศ ได้เล่าถึงพัฒนาการในการรักษาโรคภายใต้ขอบเขตความรู้ของเวชศาสตร์การนอนหลับในช่วงเวลา 20 ปีที่ผ่านมา และได้เปรยถึงอนาคตที่ไม่ใกล้ไม่ไกล เกี่ยวกับขั้นตอนสำคัญในการตรวจโรคการนอนหลับ อย่างการ ตรวจคุณภาพการนอนหลับ (Sleep Test) ว่าในอนาคตจะต้องถูกแทนที่ด้วยเทคโนโลยีที่ทันสมัยขึ้น และสะดวกสบายขึ้นอย่างแน่นอน
“ในปัจจุบันนี้ เทคโนโลยีก็พัฒนาไปไกลขึ้นมาก ๆ แล้วครับ เช่น นาฬิกา WatchPAT หรือเครื่องมือที่เอาไว้ใช้ตรวจการเคลื่อนไหวของกรามอย่างเดียว หรือในส่วนของ Home Study ก็ดูเรื่องของการหายใจอย่างเดียว ไม่ต้องดูเรื่องคลื่นสมองไปด้วย ในอนาคตจึงมีความเป็นไปได้สูงมาก ที่การตรวจ Sleep Test จะไม่ต้องมีสายติดระโยงระยางแบบที่เราเห็นกันในปัจจุบันอีกต่อไป”
Teamwork ของแพทย์ ส่งผลต่อการรักษา
“เคสที่ผมประทับใจที่สุดในการทำงานที่ MedPark ก็คือมีคนไข้ที่เข้ามารักษาด้วยอาการปอดอักเสบอย่างรุนแรง จำเป็นจะต้องใช้เครื่องหัวใจเทียมปอดเทียม (ECMO) และต้องใช้คุณหมอ Specialists หลาย ๆ ท่านเข้ามาช่วยดูแล ซึ่งก็ทำให้คนไข้คนนั้นสามารถรอดชีวิตมาได้ เคสนี้ทำให้ผมได้เห็นบางสิ่งบางอย่างที่เราไม่สามารถหาจากการทำงานในต่างประเทศได้ การช่วยเหลือเกื้อกูลกันแบบนี้ การดูแลทั้งคนไข้ การร่วมมือจากหน่วยพยาบาล และแพทย์เฉพาะทางต่าง ๆ ที่มาประชุมร่วมกันกับคนไข้ เป็นความประทับใจที่หาได้ยากครับ”
ในปัจจุบัน คุณหมอจิรยศ และแผนกเวชศาสตร์โรคจากการหลับ โรงพยาบาลเมดพาร์ค ยังคงยึดมั่นภารกิจสำคัญ นั่นคือการสร้าง Day & Night Wellness ให้ผู้คนมีคุณภาพการนอนหลับที่ดี เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีกว่าและสุขภาพที่แข็งแรงในทุกวัน
“ผมทำแต่งานอย่างเดียวมาตั้งแต่ไหนแต่ไรครับ อาจมีออกกำลังกายบ้างเป็นเรื่องปกติ แต่ไม่ได้มีความชอบที่พิเศษอะไรเลย เวลาว่างผมก็ยังอ่านหนังสือ ทำ Research เกี่ยวกับการนอนหลับ และความเหนื่อยล้า ภาวะเหนื่อยล้าในคนทำงาน ซึ่งเป็นเรื่องที่มีความสนใจเป็นพิเศษ และหวังว่าจะนำความรู้ไปทำอะไรสักอย่างที่สามารถตอบโจทย์ให้กับสังคมได้ครับ”
