พญ.ภาวิณี อาฮูยา “หมอเด็ก” ผู้เชื่อว่าการดูแลหัวใจและข้อมูลพันธุกรรม คือกุญแจสู่การเติบโตที่แข็งแรง
ความเจ็บป่วยของลูกคือโจทย์ที่ยากที่สุดของคนเป็นพ่อแม่ เพราะเด็กเล็กยังบอกเราไม่ได้ว่าเจ็บตรงไหน ในทุกช่วงวัยที่มีคำถามใหม่ ๆ เกิดขึ้นเสมอ คนสำคัญที่จะคอยยืนเคียงข้างครอบครัวก็คือ กุมารแพทย์ หรือ หมอเด็ก ที่ไม่ได้ทำหน้าที่แค่รักษาโรค แต่ยังช่วยแนะนำวิธีฟูมฟักเด็กคนหนึ่งให้เติบโตอย่างแข็งแรงทั้งกายและใจ
วันนี้ MedPark Story ขอพาทุกคนมาทำความรู้จักกับ พญ.ภาวิณี อาฮูยา หรือ “คุณหมอบิวตี้” กุมารแพทย์ประจำศูนย์กุมารเวชศาสตร์ โรงพยาบาลเมดพาร์ค คุณหมอใจดีผู้เดินทางบนเส้นทางการแพทย์มากว่า 13 ปี และอุทิศหัวใจให้กับการดูแลเด็ก ๆ มาเกือบ 10 ปี โดยสั่งสมประสบการณ์และมุมมองการดูแลคนไข้ใน 4 ประเทศ ที่จะมาทำให้คุณพ่อคุณแม่สัมผัสได้ว่า การพาลูกมาหาหมอจะไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอีกต่อไป
แรงบันดาลใจจากคุณพ่อ สู่คุณหมอเด็กผู้เข้าใจทุกย่างก้าวของชีวิต
“จุดเริ่มต้นในการอยากเป็นหมอ เริ่มจากคุณพ่อค่ะ เนื่องจากคุณพ่อเป็นหนึ่งในหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ของมูลนิธิสมเด็จย่าฯ ตอนนั้นเป็นช่วงวัยเด็กประมาณ ป.1 -ป.2 เวลาคุณพ่อไปทำงาน เราก็ได้ติดตามคุณพ่อไปด้วยตลอดเลยค่ะ ซึ่งก็รู้สึกว่ามันน่าสนใจดี การได้เห็นชาวบ้านมีความสุขจากการที่คุณพ่อสามารถไปช่วยพวกเขาได้ในที่ห่างไกล ทำให้เรารู้สึกว่านี่แหละคือสิ่งที่เราอยากทำ ก็เลยตั้งใจเรียนมาเรื่อย ๆ ค่ะ”
แรงบันดาลใจแรกในชีวิตของคุณหมอบิวตี้เริ่มต้นจากบุคคลที่ใกล้ตัวที่สุด คือคุณพ่อซึ่งเป็นแพทย์ในมูลนิธิแพทย์อาสาสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี ภาพของคุณพ่อที่ออกหน่วยแพทย์เคลื่อนที่ไปดูแลชาวบ้านในพื้นที่ห่างไกลในวันที่คุณหมอยังเป็นเพียงเด็กประถม ได้ปลูกเมล็ดพันธุ์ความฝันไว้ในใจเด็กหญิงภาวิณีที่ทำให้อยากเดินบนเส้นทางสายแพทย์นี้มาตั้งแต่จำความได้ และเมื่อถึงวัยราว 10 ขวบ คุณหมอได้ย้ายไปใช้ชีวิตในต่างประเทศ ทั้งอินเดีย นิวซีแลนด์ และอังกฤษ จึงทำให้คุณหมอได้เริ่มเรียนแพทย์ชั้นปีที่ 1-3 ที่ University of Nottingham ประเทศอังกฤษ ก่อนกลับมาศึกษาต่อที่ประเทศไทย
“การเรียนแพทย์ที่อังกฤษ ปี 1 ถึงปี 3 เราจะยังไม่ได้ดูคนไข้เต็มตัว แต่จะได้ไปนั่งตรวจกับคุณหมอตามคลินิกใกล้บ้านคนไข้เดือนละ 1-2 ครั้ง การเรียนแพทย์ที่นั่นจะให้เราค่อย ๆ คิดเองในทุกขั้นตอนของการรักษา ว่าทำแบบนี้ทำไม เพราะอะไร ให้ใช้เหตุผลประกอบกับทฤษฎีที่เรียนมา ทำให้เรามีความคิดที่ค่อนข้างกว้างค่ะ และมันก็ทำให้ตัวเราในปัจจุบันสามารถดูแลคนไข้ได้อย่างเข้าใจมากขึ้นทั้งคนไข้ต่างชาติและคนไทยค่ะ”
เลือกเป็นหมอเด็ก เพราะได้เป็นส่วนหนึ่งของการเติบโตของเด็กตั้งแต่วินาทีแรกของชีวิต
“พอเราเข้าไปในวอร์ดเด็ก เรารู้สึกว่าเราไม่ได้แค่รักษาเขา เหมือนเราได้เป็นส่วนหนึ่งให้เขาเติบโตขึ้นมา ไม่ว่าจะเป็นส่วนเล็ก ๆ ของบางครอบครัว หรือในบางครอบครัวเราอาจได้เป็นส่วนใหญ่เลย เพราะนอกจากการรักษาแล้ว หมอเด็กยังมีหน้าที่ช่วยให้คำแนะนำในการเลี้ยงดูเด็ก ได้สอนเรื่องการปรับพฤติกรรม เพื่อเป็นส่วนช่วยให้เด็กคนนึงได้เติบโตมาในสภาพแวดล้อมที่ดีที่สุด เลยรู้สึกว่าการเป็นหมอเด็กมันมีคุณค่าและความหมายที่มากกว่าการแค่รักษาโรคอย่างเดียวค่ะ”
คุณหมอเล่าด้วยรอยยิ้มว่า กุมารแพทย์ทั่วไปคือแพทย์ที่ดูแลเด็กตั้งแต่วินาทีแรกของชีวิต มีหลายครั้งที่ไปรับทารกถึงห้องคลอดหรือห้องผ่าตัด แล้วดูแลต่อเนื่องไปจนเด็กอายุ 15-18 ปี ตั้งแต่ความเจ็บป่วยต่าง ๆ ไปจนถึงสุขภาพใจของเด็ก เรียกได้ว่าเป็นที่ปรึกษาระยะยาวของทั้งครอบครัว
“เด็กเป็นเหมือนฟองน้ำค่ะ เขาซึมซับทุกอย่างที่เราพูดเข้าไปได้ บางทีสิ่งที่ผู้ใหญ่พูดไปเล็ก ๆ น้อย ๆ อาจจะคิดว่าเขาไม่รู้สึกหรอก แต่จริง ๆ แล้วทุกคำพูด ทุกการกระทำที่เราทำกับเขา เด็กเขาเก็บได้หมดเลยค่ะ แต่เขาจะยังไม่สามารถจัดการความรู้สึกตัวเองได้เหมือนกับผู้ใหญ่ และมันจะส่งผลกับเขาในตอนโตขึ้นอย่างแน่นอนค่ะ”
หัวใจสำคัญของ หมอเด็ก คือความเข้าใจ ช่างสังเกต อดทน อบอุ่น
คุณพ่อคุณแม่หลายคนเวลาตามหา หมอเด็กเก่งๆ อาจมองหาผู้เชี่ยวชาญที่มีชื่อเสียง แต่สำหรับคุณหมอบิวตี้ หัวใจของกุมารแพทย์ที่ดีประกอบด้วย 3 สิ่งสำคัญ คือ ความเห็นอกเห็นใจ ความช่างสังเกต และความอบอุ่น
“อย่างแรกที่หมอเด็กทุกคนควรมีเลยคือ Empathy ค่ะ เวลาเราเจอกับเด็กที่ป่วย เราที่เป็นหมออาจจะคิดว่าเรารู้หมดแล้วว่าเด็กเป็นอะไรเพราะเราเรียนมาเป็น 10 ปี แต่สำหรับคุณพ่อคุณแม่ นี่อาจจะเป็นครั้งแรกที่เขาเจอกับการที่ลูกเขาเจ็บป่วย และแน่นอนว่าเขากังวลเพราะเขาไม่รู้ว่าจะรักษาลูกตัวเองอย่างไร ดังนั้นเราต้องค่อย ๆ อธิบาย ทำให้เขาเข้าใจด้วยความเห็นอกเห็นใจและใจเย็น เพื่อให้เขาได้เข้าใจและลดความกังวลตั้งแต่จุดเริ่มต้นของการรักษาค่ะ”
นอกจากความเข้าใจและเห็นอกเห็นใจ (Empathy) แล้ว ยังมีทักษะอื่น ๆ ที่สำคัญไม่แพ้กันสำหรับการเป็นกุมารแพทย์ในมุมมองของคุณหมอบิวตี้ ได้แก่ความช่างสังเกต รวมถึงการเป็นคนที่ต้องอยากรู้อยากเห็น เพราะคนไข้ตัวน้อยโดยส่วนมากแล้ว พวกเขาจะยังไม่สามารถอธิบายความเจ็บป่วยของตัวเองได้เลย จึงเป็นหน้าที่ของคุณหมอที่ต้องสังเกตทุกอย่างตั้งแต่เด็กเดินเข้ามาในห้องตรวจ และทำการซักประวัติกับคุณพ่อคุณแม่เด็กอย่างละเอียด นอกจากนี้ยังต้องมีความอดทน เพราะบางทีหมอเด็กต้องใช้การหลอกล่อ หรือทำการรักษาโดยที่เด็กไม่ร้องไห้ หรือเกร็งจนเกินไป ต้องรักษาและสร้างความไว้วางใจไปพร้อม ๆ กันให้ได้
“แม้ว่าส่วนตัวจะเป็นคนที่รักเด็ก ชอบเด็ก ชอบเล่นกับเด็กอยู่แล้ว แต่หมอคิดว่าการรักเด็กไม่ใช่ความสำคัญอันดับแรกของหมอเด็กค่ะ หัวใจสำคัญของการเป็นหมอเด็กไม่ใช่การชอบเด็ก หรือยินดีที่จะเล่นกับเด็กเต็มที่ เพราะว่าบางทีคุณพ่อคุณแม่ก็ไม่ได้อยากให้เราไปเล่นกับลูกเขาขนาดนั้น แต่สิ่งสำคัญจริง ๆ คือเราจะต้องอบอุ่นมากพอที่จะทำให้ทั้งเด็กและผู้ปกครองเปิดใจให้เราได้ค่ะ เวลาที่เด็กป่วยเขาอึดอัดเขาไม่สบายตัวอยู่แล้ว ถ้าเราดูแลเขาด้วยความอบอุ่น ด้วยใจที่อยากให้เขาดีขึ้น ก็ถือว่าเพียงพอแล้วที่จะช่วยให้เด็กรู้สึกว่าการมาหาหมอที่โรงพยาบาลไม่ใช่เรื่องน่ากลัวค่ะ”
การแพทย์แม่นยำ (Precision Medicine) เทรนด์การรักษาที่มาแรงถึงวงการกุมารเวช
นอกจากความอ่อนโยนแล้ว คุณหมอบิวตี้ยังเป็นแพทย์ยุคใหม่ที่คอยอัปเดตนวัตกรรมการรักษาอยู่เสมอ โดยคุณหมอได้แชร์เทรนด์การแพทย์ระดับสากลจากสหรัฐอเมริกาอย่าง การแพทย์แม่นยำ (Precision Medicine) หรือการตรวจยีน (Genomics) ที่กำลังเข้ามามีบทบาทสำคัญในวงการกุมารเวชศาสตร์
“Precision Medicine หรือการแพทย์แม่นยำที่เป็นการตรวจลำดับพันธุกรรมเพื่อนำข้อมูลนั้นมาใช้ประโยชน์ในการรักษา ในไทยเราเพิ่งเริ่มเห็นกัน แต่อย่างที่อเมริกาเนี่ยมีมาสักพักแล้วค่ะ และมันมีประโยชน์กับการรักษาเด็กแน่นอน อย่างแรกเลยคือเรื่องแพ้ยา ที่ผ่าน ๆ มาเวลาให้ยาเด็ก ในทางการแพทย์เราอาจจะมีความกังวลในยาบางตัว สมัยก่อนเราบอกได้แค่ว่า 90% ไม่แพ้ 10% แพ้ บางคนแพ้เราก็ตอบไม่ได้ แต่การมาถึงของการแพทย์แม่นยำ ทำให้สามารถตรวจได้ตั้งแต่ก่อนให้ยาว่าเด็กคนนั้นมียีนที่แพ้ยาเหล่านั้นหรือไม่ ทำให้แพทย์ไม่ต้องคาดคะเนอีกต่อไปค่ะ”
คุณหมอบิวตี้เล่าถึงสิ่งที่ได้เห็นจากการไปอบรมดูงานที่ประเทศสหรัฐอเมริกา นั่นก็คือเรื่องของการแพทย์แม่นยำ ซึ่งมีประโยชน์หลากหลายอย่างในด้านกุมารเวช โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการตรวจคัดกรองโรคทางพันธุกรรม รวมถึงโรคร้ายแรงอย่างเช่น โรคภูมิคุ้มกันบกพร่องในเด็ก เป็นต้น ซึ่งในประเทศไทยตอนนี้ก็ได้เริ่มมีการใช้แนวทางนี้ในการตรวจพันธุกรรมให้กับเด็กแล้ว
“การตรวจยีนยังสามารถทำให้ทั้งแพทย์และครอบครัวของเด็ก สามารถรู้ล่วงหน้าได้ว่าเด็กคนหนึ่งมีโอกาสป่วยเป็นอะไรบ้างตั้งแต่วันแรกของชีวิตจากพันธุกรรมของเขา ซึ่งการรู้นี้ไม่ได้มีไว้เพื่อขู่ให้กลัว หรือทำให้กังวล แต่มันจะช่วยให้แพทย์และครอบครัวสามารถวินิจฉัยในวันที่เขาป่วยเป็นโรคนั้น ๆ รวมถึงวางแผนดูแลเด็กคนหนึ่งให้มีชีวิตโดยลดความเสี่ยงในการป่วยเป็นโรคที่เขามีโอกาสเป็นสูงได้เนิ่น ๆ ค่ะ” คุณหมอบิวตี้ได้กล่าวเสริม
ทีมหมอเด็กที่เมดพาร์คให้คำปรึกษาคุณพ่อคุณแม่ได้มากกว่าที่คิด
คุณหมอบิวตี้ทิ้งท้ายว่า อยากให้คุณพ่อคุณแม่มองกุมารแพทย์เป็นเหมือน ‘เพื่อนคู่คิด’ ของครอบครัว
“หลายคนอาจจะคิดว่าหมอเด็กแค่ตรวจไข้หวัด ท้องเสีย ฉีดวัคซีน แต่จริง ๆ หมอเด็กทุกคนสามารถให้คำแนะนำได้ตั้งแต่เรื่องโภชนาการ การเลี้ยงดู พฤติกรรม รวมถึงวิธีการดูแลเด็กต่าง ๆ ตั้งแต่การให้นม เปลี่ยนผ้าอ้อม อาบน้ำ ไปจนถึงอาหารแต่ละมื้อ คุณพ่อคุณแม่สามารถปรึกษาได้หมดทุกเรื่องเลยค่ะ”
ปัจจุบันนี้ คุณหมอบิวตี้ เป็นหนึ่งในทีมกุมารแพทย์ของโรงพยาบาลเมดพาร์ค ซึ่งคุณหมอได้บอกว่าจุดเด่นของศูนย์สุขภาพเด็กไว้หลากหลายอย่าง ทั้งอุปกรณ์การแพทย์ที่ทันสมัยตามเทรนด์การรักษาระดับสากล ห้องปฏิบัติการทางจีโนมิคส์ ทีมกุมารแพทย์หลากหลายสาขาที่เข้มแข็งและพร้อมร่วมกันดูแลเคสยากซับซ้อน รวมถึงทีมคลินิกนมแม่ที่สนับสนุนการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างจริงจัง เพื่อการเติบโตอย่างมีสุขภาพดีของลูกน้อยในระยะยาว
นอกเหนือเวลาทำงาน เมื่อถอดเสื้อกาวน์ออกแล้ว คุณหมอได้ใช้เวลากับอีกหนึ่งกิจกรรมที่รักและคุ้นเคยมาตั้งแต่ยังเด็กนั่นคือการเต้น ซึ่งคุณหมอได้เล่าถึงความชอบนี้ด้วยรอยยิ้มว่า
“เต้นมาตั้งแต่เด็กเลยค่ะ แต่ก่อนเคยสอนด้วยนะคะ แต่ปัจจุบันไม่ได้สอนเลย เราเต้นหลากหลายประเภทเลย ไม่ว่าจะเป็นเต้นแจ๊ส เต้นบอลลีวูด เต้นอินเดีย แต่ก่อนตอนสอนส่วนใหญ่ก็จะสอนบอลลีวูดแดนซ์ค่ะ แต่ช่วงนี้ไม่ได้สอนแล้ว ส่วนใหญ่จะไปเรียนเพิ่มมากกว่า เช่นอาจจะเรียนเต้นส้นสูง (Heels Dance) อาทิตย์ละ 1-2 ครั้ง แล้วก็เล่นพิลาทิส เข้าฟิตเนส แล้วก็เล่นเทนนิสด้วยค่ะ ค่อนข้างแอคทีฟทุกวัน เพราะเราเชื่อว่า การที่เรามีกิจกรรมดูแลตัวเองนอกเวลางาน จะช่วยให้เราสามารถรีเฟรชตัวเองเพื่อกลับมาดูแลคนอื่นต่อได้ค่ะ”