หมอทางเดินอาหาร กับแนวคิด รักษาท้องผูกเรื้อรัง ด้วยการปรับไลฟ์สไตล์
ปวดท้อง ท้องอืด ท้องผูก ท้องเสีย กรดไหลย้อน สารพัดอาการเหล่านี้คือเรื่องใกล้ตัวที่เกือบทุกคนเคยเจอ แต่หากเติมคำว่า “เรื้อรัง” ต่อท้ายเมื่อไร จากเรื่องเล็กจะกลายเป็นเรื่องใหญ่ที่กระทบคุณภาพชีวิตทันที ซึ่งผู้ที่จะมาเป็นที่ปรึกษาคนสำคัญในการแก้ปัญหานี้ก็คือ หมอทางเดินอาหาร หรือแพทย์เฉพาะทางด้านระบบทางเดินอาหารและตับนั่นเอง
วันนี้ MedPark Story จะพาทุกคนไปทำความรู้จักกับ พญ.เพ็ญประไพ หงษ์ศรีสุวรรณ์ หรือ “คุณหมอหยึม” หมอทางเดินอาหารคนเก่งของ โรงพยาบาลเมดพาร์ค ผู้มีประสบการณ์ดูแลคนไข้มากว่า 11 ปี และมีความรู้ด้านสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้ (Gut Microbiome) ซึ่งเป็นหนึ่งในเทรนด์สุขภาพที่กำลังมาแรงในขณะนี้
ค้นพบตัวตนผ่านการดูแลคนไข้ และหัตถการที่ใช่
แพทย์เฉพาะทางด้านโรคระบบทางเดินอาหาร (Gastroenterology: GI) เป็นหนึ่งในสาขาที่ผสมผสานทั้งศาสตร์ของการวินิจฉัยโรคผ่านการพูดคุยกับผู้ป่วย และศิลปะของการรักษาด้วยหัตถการอย่างลงตัว
คุณหมอเล่าถึงเส้นทางของตนเองด้วยรอยยิ้มว่าไลฟ์สไตล์ของการเป็นแพทย์ GI นั้น “ตอบโจทย์ตัวตน” ได้อย่างชัดเจน
“ตั้งแต่สมัยเป็นนักศึกษาแพทย์ เราพยายามค้นหาว่าตัวเองเหมาะกับอะไร สุดท้ายพบว่าชอบสายอายุรกรรมมากกว่าสาขาอื่น เราโอเคกับการได้พูดคุยกับคนไข้ ตรวจร่างกาย และติดตามการรักษา แต่พอได้ออกไปใช้ทุน และได้ดูแลคนไข้จริง ๆ เราก็พบว่า การได้ทำหัตถการอย่างการส่องกล้องในสาขา GI มันเติมเต็มเรามากขึ้น มันเหมาะกับคนที่มีพลังงานสูง และชอบการรักษาที่เห็นผลชัดเจน ตรวจเจอโรค วางแผนรักษา และเห็นผลลัพธ์ที่ดีขึ้นอย่างเป็นลำดับ”
นอกจากความสนใจส่วนตัวแล้ว อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่ช่วยกำหนดเส้นทางชีวิต คือการได้พบ “ต้นแบบ” ในวิชาชีพ
ในช่วงการเป็นแพทย์ใช้ทุนที่ต่างจังหวัด คุณหมอมีโอกาสได้ทำงานใกล้ชิดกับอาจารย์แพทย์ที่ให้คำแนะนำและจุดประกายความสนใจในสาขาทางเดินอาหารและเมื่อกลับมาศึกษาต่อด้านอายุรกรรม ก็ได้พบกับอาจารย์อีกหลายท่านที่มีแนวคิดและสไตล์การทำงานที่สอดคล้องกับตัวเอง
“อาจารย์หลายท่านที่เราชื่นชม เป็นแพทย์ทางเดินอาหารแทบทั้งหมด และพอมองย้อนกลับไป เราเองก็เริ่มสนใจสาขานี้มาตั้งแต่ตอนใช้ทุนแล้ว เมื่อทุกอย่างมาบรรจบกัน จึงตัดสินใจได้ไม่ยากว่านี่คือเส้นทางที่ใช่”
การเลือกเป็นแพทย์ GI สำหรับคุณหมอ จึงไม่ใช่เพียงการเลือก “สาขา” แต่เป็นการเลือกเส้นทางที่สอดคล้องกับตัวตน ความสนใจ และรูปแบบการใช้ชีวิตอย่างแท้จริง
เพราะทุกอาการมีความหมาย: การรักษาที่เริ่มจากการรับฟังผู้ป่วย
การดูแลผู้ป่วยที่มีอาการทางเดินอาหาร โดยเฉพาะกลุ่มอาการเรื้อรังเช่นปวดท้อง ท้องเสีย หรือ ท้องผูกเรื้อรัง นอกเหนือจาก การใช้ยาและการตรวจวินิจฉัยเพิ่มเติม สิ่งที่คุณหมอให้ความสำคัญอย่างยิ่ง คือ “อาการ” และ “ปัญหาที่แท้จริง” ของผู้ป่วยในแต่ละราย
“สิ่งที่สำคัญที่สุดไม่ใช่แค่การวินิจฉัยว่าเป็นโรคอะไรแต่คือการรู้ว่า ‘ทำไม’ คนไข้ถึงมีอาการนั้น”
คุณหมอให้เวลากับการรับฟังอย่างตั้งใจ และลงลึกในรายละเอียดของอาการเพื่อแยกให้ออกว่าสิ่งที่ผู้ป่วยกำลังเผชิญอยู่ เกิดจากโรคทางกายโดยตรงหรือเป็นผลจากพฤติกรรมและรูปแบบการใช้ชีวิตที่สะสมมา
“บางครั้งคำตอบไม่ได้อยู่ในผลตรวจแต่อยู่ในรายละเอียดเล็ก ๆ ของชีวิตคนไข้ที่เราต้องตั้งใจฟัง”
ทุกข้อมูล ไม่ว่าจะเป็นลักษณะอาการ ความถี่ ช่วงเวลาที่เกิดไปจนถึงบริบทของการใช้ชีวิตประจำวัน ถูกนำมาวิเคราะห์อย่างเป็นระบบเพื่อค้นหา “root cause” หรือสาเหตุที่แท้จริง ไม่ใช่เพียงการรักษาตามอาการ
ด้วยแนวคิดนี้ การรักษาจึงถูกออกแบบเฉพาะบุคคล (personalized)ผสมผสานทั้งการใช้ยาเมื่อจำเป็น การตรวจเพิ่มเติมอย่างเหมาะสมและการปรับพฤติกรรมให้สอดคล้องกับชีวิตจริงของผู้ป่วย
“เมื่อคนไข้เข้าใจปัญหาของตัวเอง และรู้ว่าควรปรับอะไรหลายครั้งอาการสามารถดีขึ้นได้ โดยไม่จำเป็นต้องพึ่งยา”
เป้าหมายจึงไม่ใช่เพียงให้อาการ “หาย” ในระยะสั้นแต่คือการทำให้ผู้ป่วยเข้าใจร่างกายของตนเองและสามารถดูแลสุขภาพได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว
Gut Microbiome: ความสมดุลที่มีผลต่อสุขภาพของแต่ละคน
สมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้ (Gut Microbiome) เป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่มีบทบาทต่อสุขภาพโดยรวมของร่างกายและมีลักษณะเฉพาะตัวในแต่ละบุคคล
“การตรวจ Gut Microbiome แม้ยังไม่แพร่หลายมาก แต่มีประโยชน์ในเชิงการประเมินสุขภาพ ไม่ใช่แค่เพื่อหาสาเหตุของอาการ แต่ยังช่วยมองแนวโน้มความเสี่ยงในอนาคต และใช้วางแผนดูแลสุขภาพให้เหมาะกับแต่ละคนได้”
งานวิจัยในปัจจุบันชี้ให้เห็นว่า สมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้มีความสัมพันธ์กับหลายระบบของร่างกาย โดยเฉพาะระบบทางเดินอาหารและระบบภูมิคุ้มกันเมื่อสมดุลเปลี่ยนไป อาจสัมพันธ์กับอาการ เช่น ท้องอืด การย่อยผิดปกติ การขับถ่ายไม่สม่ำเสมอ หรือภาวะแพ้บางชนิด
การตรวจทำได้ไม่ยุ่งยาก เพียงเก็บตัวอย่างอุจจาระเพื่อนำไปวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ ผลที่ได้ช่วยให้เห็นภาพรวมของสมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้ของแต่ละบุคคล ซึ่งสามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบในการประเมินสุขภาพ และวางแนวทางดูแลในระยะยาว
เมดพาร์ค: โรงพยาบาลที่พร้อมดูแลโรคระบบทางเดินอาหารและตับอย่างครบทุกมิติ
การทำงานที่ เมดพาร์ค คุณหมออธิบายว่า ที่นี่เป็นศูนย์กลางของความพร้อมสำหรับผู้ป่วยที่มองหาการดูแลโรคระบบทางเดินอาหารและตับอย่างครบถ้วน
“โรคในกลุ่มนี้มีความหลากหลายมาก ตั้งแต่โรคทั่วไปไปจนถึงโรคที่ซับซ้อนอย่างตับอ่อนหรือทางเดินน้ำดี การดูแลจึงต้องอาศัยทั้งประสบการณ์ของทีมแพทย์ และความพร้อมของระบบสนับสนุนรอบด้าน”
ภายในศูนย์โรคระบบทางเดินอาหารของโรงพยาบาลมีความพร้อมทั้งในด้านทีมแพทย์เฉพาะทาง พยาบาลเฉพาะทางที่ผ่านการอบรมด้านการส่องกล้องโดยเฉพาะ รวมถึงเครื่องมือทางการแพทย์และห้องปฏิบัติการที่รองรับการตรวจวินิจฉัยได้อย่างครบวงจร ตั้งแต่การคัดกรองเบื้องต้น ไปจนถึงการตรวจเชิงลึกและหัตถการเฉพาะทาง
“ความพร้อมไม่ได้มีแค่เครื่องมือ แต่คือการทำงานร่วมกันของทีม เพื่อให้ผู้ป่วยได้รับการดูแลที่ต่อเนื่องและเหมาะสมในทุกขั้นตอน”
ในเวลานอกเหนือจากการดูแลผู้ป่วย คุณหมอให้ความสำคัญกับการใช้ชีวิตอย่างสมดุล ทั้งการออกกำลังกายอย่างการตีแบด ว่ายน้ำ และเข้าฟิตเนส รวมถึง การใช้เวลากับครอบครัว โดยเฉพาะการพาลูกชายไปทำกิจกรรมต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นตีกอล์ฟ ตีแบด หรือวิ่งเล่นที่สนามเด็กเล่น ช่วงเวลาเล็ก ๆ เหล่านี้ไม่เพียงเติมพลังให้กับคุณหมอในแต่ละวันแต่ยังสะท้อนถึงความใส่ใจใน “คุณภาพชีวิต” ซึ่งเป็นหัวใจเดียวกับการดูแลผู้ป่วยของคุณหมอเช่นกัน