มือชา ปวดข้อมือ เสี่ยงพังผืดทับเส้นประสาท รักษาได้ด้วยผ่าตัดเล็ก

มือชา ปวดฝ่ามือ ปวดข้อมือ อาจเสี่ยง พังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ รักษาได้ ฟื้นตัวไว ด้วยการผ่าตัดแผลเล็ก

อาการมือชา ปวดฝ่ามือ ปวดข้อมือ เผลอทำของหลุดมือบ่อย ๆ อาจฟังดูเป็นเรื่องเล็กน้อยที่ทำให้หลายคนมองข้าม แต่รู้หรือไม่ว่า อาการเหล่านี้คือสัญญาณเริ่มต้นของ ภาวะพังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ (Carpal Tunnel Syndrome) โรคที่ลดศักยภาพของการใช้มือลง หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในระยะยาว

ปัจจุบัน พังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ มีทางเลือกในการรักษาที่ทันสมัยและมีประสิทธิภาพ อย่างการผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery: MIS) ที่ช่วยลดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อได้ดีกว่าการผ่าตัดแบบเปิดแผล ฟื้นตัวไว กลับไปใช้ชีวิตตามปกติได้เร็วขึ้น

บทความนี้จะพาผู้อ่านไปทำความเข้าใจโรคนี้แบบเจาะลึก ตั้งแต่ความสำคัญของเส้นประสาทข้อมือ สาเหตุ อาการ การวินิจฉัย ไปจนถึงแนวทางการรักษาที่ดีต่อคุณภาพชีวิต ผ่านมุมมองของ นายแพทย์ขรรค์ชัย มลังไพศรพณ์ ศัลยแพทย์ผู้ชำนาญการด้านมือและจุลศัลยกรรม แพทย์ประจำศูนย์ศัลยกรรมกระดูกและข้อ โรงพยาบาลเมดพาร์ค พร้อมคำแนะนำที่จะช่วยให้คุณตัดสินใจเลือกวิธีรักษาโรคการกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อมือได้อย่างตรงจุด

แม้มีสมองที่ชาญฉลาด แต่ถ้าขยับมือไม่ได้ดังใจ ก็สร้างสรรค์อะไรได้ไม่ถนัด 

“มือ” คือ หนึ่งในอวัยวะสำคัญที่เราใช้งานแทบตลอดเวลาในทุกช่วงชีวิต ตั้งแต่การหยิบจับสิ่งของ เขียนหนังสือ พิมพ์เอกสาร รับประทานอาหาร คุยแชต เล่นเกม ขับรถ เล่นกีฬา ไปจนถึงกิจกรรมการสร้างสรรค์ผลงานศิลปะแขนงต่าง ๆ ล้วนเกิดจากการเคลื่อนไหวมือทั้งสิ้น แม้มนุษย์จะมีสมองชาญฉลาดกว่าสัตว์โลกทุกชนิด แต่ถ้าหากไม่มี “มือ” ก็ไม่สามารถสร้างผลงานได้ดังใจ

การหยิบจับสิ่งของแต่ละครั้ง อาศัยการทำงานร่วมกันของกล้ามเนื้อในฝ่ามือ โดยเชื่อมโยงคำสั่งจากสมองผ่านมาทางเส้นประสาทมือ นอกจากเส้นประสาทจะทำให้เราควบคุมการหยิบ จับ ได้อย่างมีประสิทธิภาพแล้ว ยังทำหน้าที่รับความรู้สึกต่าง ๆ และอุณหภูมิ ส่งกลับไปยังสมองได้ภายในเวลาไม่ถึงเสี้ยววินาที 

นายแพทย์ขรรค์ชัย ยังกล่าวถึงความสำคัญของประสาทการรับรู้ว่า “การรับรู้ความรู้สึกเจ็บปวด คือ หนึ่งในกลไกสำคัญที่ช่วยป้องกันมนุษย์จากอันตรายต่าง ๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากเส้นประสาทมีปัญหา ส่งผลให้การรับรู้ความรู้สึกลดลง อาจมีผลเสียร้ายแรง เช่น การบาดเจ็บจากของมีคมหรือความร้อนโดยที่ผู้ป่วยไม่รู้สึกตัว”

ใครมีความเสี่ยง เส้นประสาทข้อมือถูกกดทับ 

“หลายคนเข้าใจว่าภาวะพังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ เกิดจากการใช้งานข้อมือหนักเกินไป แต่ในทางการแพทย์ยังไม่มีข้อบ่งชี้ชัดเจนว่า การใช้งานข้อมืออย่างหนักคือสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดโรคนี้ รวมไปถึงยังไม่มีหลักฐานเชิงสถิติที่ยืนยันว่าโรคนี้พบมากในอาชีพใดอาชีพหนึ่งเป็นพิเศษ”

นพ.ขรรค์ชัย เปิดเผยว่า จากอุบัติการณ์ที่ผ่านมา ภาวะพังผืดกดทับเส้นประสาทข้อมือมักพบในผู้ใหญ่อายุ 30  - 40 ปีขึ้นไป และไม่ค่อยพบในเด็ก จึงสันนิษฐานได้ว่าอายุที่เพิ่มขึ้นอาจเป็นปัจจัยหลักของการเกิดโรค รวมไปถึงโรคประจำตัวผู้ป่วยบางโรค เช่น โรคเบาหวาน ซึ่งส่งผลให้เส้นประสาทเสื่อมคุณภาพจากภาวะน้ำตาลในเลือดสูง ทำให้เส้นประสาทแม้ถูกกดทับเล็กน้อยจะสามารถสร้างปัญหาได้มาก ก็อาจเป็นอีกหนึ่งสาเหตุสำคัญเช่นกัน

เราจะรู้ได้อย่างไรว่า เส้นประสาทที่ข้อมือถูกกดทับ

อาการหลัก ๆ ของ โรคการกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อมือ มีด้วยกัน 3 อาการ คือ

• ชาที่นิ้วมือ โดยเฉพาะ นิ้วหัวแม่มือ นิ้วชี้ นิ้วกลางและ อาจมีอาการชาบางส่วนของนิ้วนาง สังเกตง่าย ๆ ได้จากการรู้สึกว่านิ้วมือทั้งสองข้างมีความรู้สึกไม่เท่ากัน
• ปวดบริเวณข้อมือและฝ่ามือ  ผู้ป่วยมักจะมีอาการปวดตื้อ ๆ บริเวณข้อมือ ฝ่ามือ บางรายอาจปวดร้าวไปยังนิ้วมือ อาการปวดส่วนมากมักจะเป็นตอนกลางคืน ผู้ป่วยหลายคนต้องตื่นขึ้นมากลางดึกสะบัดมือตัวเองเพื่อบรรเทาอาการปวด
• ของหลุดมือบ่อย ๆ เกิดจากกล้ามเนื้อบริเวณโคนนิ้วหัวแม่มือที่ถูกเลี้ยงด้วยเส้นประสาทค่อย ๆ ลีบลงเมื่อเส้นประสาทถูกกดทับเป็นเวลานาน จะทำให้ผู้ป่วยหยิบของได้ไม่ถนัดมือ ทำของหลุดมือบ่อย ไม่สามารถควบคุมการใช้มือได้ตามต้องการ

คุณหมอขรรค์ชัย เสริมว่า “หากท่านมี อาการมือชาข้างใดข้างหนึ่ง รู้สึกเหมือนมีมดไต่ที่ปลายนิ้ว มีอาการปวดบริเวณฝ่ามือ หรือ ข้อมือ หากพบว่าตนเองมีอาการเหล่านี้ ควรเข้ารับการตรวจกับแพทย์ผู้ชำนาญการเพื่อวางแผนการรักษาอย่างเหมาะสมแต่เนิ่น ๆ”

การตรวจวินิจฉัยว่ามีการกดทับเส้นประสาทข้อมือหรือไม่ ปัจจุบันทำได้ง่ายด้วยการตรวจร่างกายโดยแพทย์ผู้เชี่ยวชาญถือเป็นวิธีมาตรฐานสากล ให้ความแม่นยำถูกต้องสูง นอกจากนี้ยังสามารถตรวจเช็กสภาพเส้นประสาทด้วยคลื่นไฟฟ้า เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการวินิจฉัยได้อีกด้วย

“การตรวจวินิจฉัยเส้นประสาทและกล้ามเนื้อด้วยคลื่นไฟฟ้า เป็นการตรวจประเมินความไวในการนำกระแสประสาทและลักษณะของกล้ามเนื้อ ได้แก่ การตรวจคลื่นไฟฟ้าเส้นประสาท (Nerve Conduction Velocity NCV) และการตรวจกล้ามเนื้อ (Electromyography EMG) ช่วยบอกระดับความรุนแรงของการกดทับเส้นประสาทข้อมือได้อย่างแม่นยำ ช่วยให้แพทย์เลือกแนวทางการรักษาได้อย่างเหมาะสมมากขึ้น”

Carpal Tunnel Syndrome ตรวจพบไว ไม่จำเป็นต้องผ่าตัดเสมอไป

สำหรับผู้ป่วยโรคการกดทับเส้นประสาทข้อมือในระยะแรก คุณหมอจะแนะนำให้รักษาแบบประคับประคองอาการ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมโดยให้หลีกเลี่ยงกิจวัตรประจำวันที่ต้องงอข้อมือบ่อย ๆ หรืองอข้อมือเป็นเวลานาน การใส่อุปกรณ์พยุงข้อมือ (Wrist support) ที่ไม่รัดแน่นหรือหลวมเกินไปเวลานอนตอนกลางคืน ก็เป็นหนึ่งในวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพ ช่วยลดอาการปวดชามือตอนกลางคืนได้ดี  

ในกรณีที่ผู้ป่วยมีอาการปวดที่รบกวนชีวิตประจำวันมาก คุณหมออาจให้ยาบรรเทาอาการปวดเพื่อเพิ่มคุณภาพชีวิตประจำวัน นอกจากนี้ การรับประทานวิตามินบำรุงปลายประสาท เช่น วิตามิน B1, B6 และ B12 อาจช่วยชะลอความเสื่อมของเส้นประสาทในผู้ป่วยที่มีอาการไม่รุนแรงมากได้

นอกจากการทานยาและปรับพฤติกรรมแล้ว ยังมีการรักษาทางกายภาพบำบัดหลายวิธี ที่ทำให้อาการของโรคดีขึ้น เช่น 

• การกระตุ้นเส้นประสาทด้วยสนามแม่เหล็กไฟฟ้า (Peripheral magnetic stimulation) ซึ่งสามารถลดอาการปวด ชา และช่วยเรื่องการฟื้นตัวของเส้นประสาทได้ 
• การใช้ Laser therapy ช่วยลดอาการบวมแก้การอักเสบของเส้นประสาท
• การใช้คลื่นกระแทก Shockwave therapy เพื่อช่วยลดการอักเสบ (Reduce inflammation) กระตุ้นการสร้างเส้นเลือดใหม่ช่วยการฟื้นตัวของเส้นประสาท (Neovascularization)

ผ่าตัดแผลเล็กนิดเดียว ก็รักษาโรคการกดทับเส้นประสาทได้ตรงจุด

หากอาการของโรคเข้าสู่ระยะรุนแรง มีอาการปวด ชา กล้ามเนื้อลีบลง อ่อนแรง หยิบของหลุดมือบ่อย ๆ แม้เข้ารับการรักษาแบบประคับประคองร่วมกับการรับประทานยาแล้วก็ไม่ได้ผล แพทย์จะพิจารณาแนะนำให้เข้ารับการผ่าตัดพังผืดที่กดทับเส้นประสาท

ในปัจจุบัน นอกจากการผ่าตัดแบบมาตรฐาน (Open Surgery) ที่เป็นการเปิดแผลผ่าตัดแบบมาตรฐานแล้ว ผู้ป่วยยังสามารถเลือกเข้ารับ การผ่าตัดแผลเล็ก (Minimally Invasive Surgery) ซึ่งจะมีแผลผ่าตัดบริเวณข้อมือ ขนาดเล็กประมาณ 1 เซนติเมตรเท่านั้น

“แม้ว่าการผ่าตัดแผลเล็กจะมีความยากซับซ้อน ต้องอาศัยประสบการณ์และความชำนาญของศัลยแพทย์ในการผ่าตัดภายใต้พื้นที่จำกัด แต่ข้อดี คือ เสียเลือดน้อย ลดการทำลายเนื้อเยื่อรอบแผล ดูแลแผลได้ง่ายขึ้น ลดภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อได้ดีกว่าการผ่าตัดมาตรฐาน ช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวไว กลับมาใช้มือได้เร็วกว่า”

กว่าจะกลับมาใช้มือได้เหมือนเดิม ใช้เวลานานไหม

“โดยทั่วไปผู้ป่วยควรกลับมาทำกิจกรรมทุกอย่าง ใช้ชีวิตประจำวัน ยกของหนัก ออกกำลังกาย หรือเล่นกีฬา ได้ภายใน 1 เดือน”

คุณหมอเน้นย้ำว่า การดูแลตัวเองหลังผ่าตัดมีความสำคัญมาก โดยเฉพาะในช่วงสัปดาห์แรกหลังผ่าตัด ควรเลี่ยงกิจกรรมที่ต้องใช้มือหรือใช้งานข้อมือหนัก ๆ เช่น ยกของหนัก 

จากประสบการณ์ของคุณหมอ โดยทั่วไปหลังผ่าตัดวันแรก เมื่ออาการปวดทุเลาลงมาก ผู้ป่วยก็สามารถใช้มือในการดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันได้ ใช้โทรศัพท์มือถือได้ หลังผ่าตัด 2 - 3 วัน  ผู้ป่วยบางท่านก็กลับไปทำงานที่ไม่ได้ใช้ข้อมือหนักเกินไปได้

ความสุขเล็ก ๆ ของหมอผ่าตัดพังผืดข้อมือ 

ปัจจุบัน เทคโนโลยีและนวัตกรรมทางการแพทย์พัฒนาไปไกลมาก ช่วยให้ผู้ป่วยได้รับการรักษาที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น 

“ปัญหาจากการปวดชามือจากโรคผังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ แม้จะไม่ซีเรียสรุนแรงเหมือนโรคร้ายต่างๆ แต่อาการของโรคก็ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตผู้ป่วยไม่น้อย เมื่อผู้ป่วยมาปรึกษาเรา แล้วเราช่วยให้เขาอาการ ดีขึ้นได้ ไม่ว่าจะเป็นการรักษาโดยการผ่าตัดหรือไม่ผ่าตัดก็ตาม เราก็มีความสุขกับผู้ป่วย”

คุณหมอบอกกับเราว่า ความสุขของหมอผ่าตัดไม่ใช่แค่ผ่าตัดสำเร็จ แต่คือการได้เห็นรอยยิ้มและความสุขของคนไข้ที่เกิดจากผลการดูแลรักษาของเรา 

“ผมว่าไม่ใช่แค่ศัลยแพทย์ที่คิดแบบนี้ แต่ผมเชื่อว่าคนเป็นหมอทุกคนคิดเหมือนกัน ว่า จะทำให้วันพรุ่งนี้ของคนไข้ดีกว่าวันนี้ได้ยังไง ต้องเจ็บน้อยลง ฟื้นตัวจากการผ่าตัดเร็วขึ้น ยิ้มได้กว้างขึ้น ต้องมอบประสบการณ์ที่ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกได้ว่า เขามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นกว่าก่อนผ่าตัด”

ศูนย์ศัลยกรรมกระดูกและข้อ เมดพาร์ค รักษาพังผืดทับเส้นประสาทข้อมือ ได้ตรงจุด

ศูนย์ศัลยกรรมกระดูกและข้อ โรงพยาบาลเมดพาร์ค มีความพร้อมในการตรวจวินิจฉัยและรักษาภาวะพังผืดทับเส้นประสาทบริเวณข้อมือทุกระยะ นอกจากความชำนาญของศัลยแพทย์เฉพาะทางด้านการผ่าตัดมือและจุลศัลยกรรมแล้ว เรายังทำงานเป็นทีมร่วมกับทีมสหวิชาชีพสาขาต่าง ๆ มีทีมพยาบาลที่มีประสบการณ์สูง ดูแลผู้ป่วยด้วยความใส่ใจ มีเครื่องมือแพทย์ที่มีประสิทธิภาพ และห้องผ่าตัดที่ได้มาตรฐานสากล

สำหรับใครที่คิดว่ากำลังมีอาการ ภาวะพังผืดทับเส้นประสาทที่ข้อมือ คุณหมอทิ้งท้ายเอาไว้ว่า

“หัวใจสำคัญของการรักษาโรคการกดทับเส้นประสาทบริเวณข้อมือ คือ การรู้ตัวเร็ว มาพบแพทย์ไว เมื่อทราบระยะของโรค แพทย์ก็จะวางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสมตรงจุด ปัจจุบัน เรามีการรักษาที่ได้มาตรฐาน มีเทคโนโลยีที่ดี เหล่านี้คือปัจจัยที่ช่วยให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดีหลังการรักษาครับ”