ภาวะสายตายาวตามอายุ (Presbyopia) อาการ สาเหตุ การตรวจวินิจฉัย และการรักษา

ภาวะสายตายาวตามอายุ

เมื่ออายุมากขึ้นเลนส์ตาจะแข็งตัวและสูญเสียความยืดหยุ่น ไม่สามารถเปลี่ยนรูปร่างและโฟกัสในระยะใกล้ได้ โดยอาการดังกล่าวเรียกว่าภาวะสายตายาวตามอายุ

แชร์

เลือกหัวข้อที่อ่าน

ภาวะสายตายาวตามอายุ

ความสามารถในการมองเห็นของคนเรานั้นจำเป็นต้องอาศัยกระจกตาและเลนส์ตาในการหักเหแสงที่เข้ามาในดวงตา โฟกัสไปที่จอประสาทตา เลนส์ตามีความยืดหยุ่นและสามารถเปลี่ยนรูปร่างได้ โดยเมื่อมองไปที่วัตถุที่อยู่ใกล้ กล้ามเนื้อเกาะยึดรอบเลนส์จะหดตัวโป่งออกเพื่อเปลี่ยนจุดโฟกัส เมื่ออายุมากขึ้นเลนส์ตาจะแข็งตัวและสูญเสียความยืดหยุ่น ไม่สามารถเปลี่ยนรูปร่างและโฟกัสในระยะใกล้ได้ โดยอาการดังกล่าวเรียกว่าภาวะสายตายาวตามอายุ

ภาวะสายตายาวตามอายุจะค่อย ๆ แสดงอาการเมื่ออายุ 40 ต้น ๆ และอาการจะเป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ จนอายุ 65 ปี  สายตายาวที่เกิดในคนที่อายุน้อยกว่า 40 ปีเป็นอาการสายตายาวก่อนวัยอันควร (premature presbyopia)

ผู้ที่เริ่มมีปัญหาในการมองวัตถุขนาดเล็กหรือวัตถุในระยะใกล้ หรือต้องยื่นมือถือหนังสือออกไปเพื่อให้มองเห็น ควรเข้ารับการตรวจตาเพื่อตรวจดูว่ามีภาวะสายตายาวตามอายุหรือไม่ โดยภาวะสายตายาวตามอายุสามารถแก้ไขได้ด้วยการใส่แว่นตา คอนแทคเลนส์ หรือการผ่าตัด

อาการของสายตายาว

  • ไม่สามารถอ่านตัวอักษรขนาดเล็กหรือมองวัตถุที่อยู่ใกล้ได้
  • ปวดตา ปวดศีรษะ มีอาการตาล้าจากการอ่านหนังสือที่ใกล้
  • ต้องหรี่ตามอง
  • ต้องปรับแสงให้สว่างขึ้นเพื่อจะได้อ่านตัวอักษรหรือมองเห็นได้ชัดขึ้น


สาเหตุภาวะสายตายาว
ตามอายุ

เลนส์ตามีความยืดหยุ่นน้อยลงเนื่องจากอายุที่มากขึ้น ทำให้ไม่สามารถเปลี่ยนรูปร่างเพื่อที่โฟกัสวัตถุที่อยู่ใกล้ ๆ ได้

ปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดภาวะสายตายาวตามอายุ

  • อายุที่มากขึ้น สายตายาวตามอายุมักพบในผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป
  • เพศหญิง
  • การผ่าตัดตา
  • รับประทานอาหารที่ไม่มีประโยชน์เป็นประจำ
  • โรคน้ำหนีบ (Decompression sickness) ซึ่งพบได้ในนักดำน้ำที่ว่ายขึ้นมาเหนือน้ำเร็วเกินไป


โรคบางชนิดอาจทําให้เกิดภาวะสายตายาวก่อนวัยอันควร  ได้แก่

  • การได้รับบาดเจ็บที่ตา
  • โรคเบาหวาน
  • โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (Multiple sclerosis)
  • โรคกล้ามเนื้ออ่อนแรง (Myasthenia gravis)
  • โรคโลหิตจาง
  • โรคหัวใจและหลอดเลือด
  • ภาวะหลอดเลือดดำบกพร่อง
  • สายตายาวที่เป็นแต่กำเนิด

ภาวะสายตายาวตามอายุ (Presbyopia) อาการ สาเหตุ การตรวจวินิจฉัย และการรักษา

การตรวจวินิจฉัยภาวะสายตายาวตามอายุ

การตรวจสายตา ได้แก่การขยายรูม่านตาและการวัดค่าสายตา สําหรับผู้ใหญ่ แนะนําให้ตรวจตาดังต่อไปนี้

  • อายุต่ำกว่า 40 ปี : ทุก 5 - 10 ปี
  • อายุ 40-54 ปี : ทุก 2 - 4 ปี
  • อายุ 55-64 ปี : ทุก 1 - 3 ปี
  • อายุ 65 ปีขึ้นไป : ทุก 1 - 2 ปี

หากสวมแว่นตาหรือคอนแทคเลนส์หรือมีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคตา ควรเข้ารับการตรวจตาทุกปี

การรักษาภาวะสายตายาว

  • แว่นตา
    • แว่นสำหรับอ่านหนังสือที่หาซื้อได้ทั่วไป มีค่ากำลังสายตาให้เลือกตั้งแต่ +1.00 D (ไดออปเตอร์) ถึง +3.00 D ผู้ที่ไม่เคยสายตาสั้น สายตายาว หรือสายตาเอียงมาก่อนที่จะสายตายาวตามอายุ สามารถใช้แว่นชนิดนี้ได้
    • แว่นสั่งตัดตามใบสั่งแพทย์ ในกรณีที่แว่นสำหรับอ่านหนังสือที่มีขายทั่วไปไม่ทำให้การมองเห็นดีขึ้น
    • แว่นเลนส์สองชั้น (Bifocals) จะมองเห็นเส้นตัดแนวนอนบนเลนส์ ซึ่งจะแบ่งเลนส์ 2 ชนิดออกจากกัน – เลนส์ด้านบนสำหรับการมองทั่วไปและเลนส์ด้านล่างสำหรับอ่านหนังสือ
    • แว่นเลนส์สามชั้น (Trifocals) ใช้สําหรับมองไกล การมองระยะหน้าจอคอมพิวเตอร์และการทำงานระยะใกล้ โดยสามารถมองเห็นเส้นตัดแนวนอนบนเลนส์จำนวน 2 เส้น
    • แว่นมัลติโฟคอลแบบโปรเกรสซีฟ (Progressive multifocals) จะมีค่ากำลังสายตาบนเลนส์ต่างกันไปในแต่ละจุด ทำให้สามารถมองได้
    • แว่นโปรเกรสซีฟ แว่นเฉพาะทางสำหรับการทำงานกับคอมพิวเตอร์ มองระยะใกล้ หรืออ่านหนังสือ
  • คอนแทคเลนส์
    • คอนแทคเลนส์สองชั้น (Bifocal contact lenses) มีทั้งชนิดนิ่มและแข็ง มีจุดโฟกัสทั้งใกล้และไกล แต่ขณะนี้ยังไม่มีในประเทศไทย
    • คอนแทคเลนส์แบบมัลติโฟคอล (Multifocal contact lenses) มีจุดโฟกัส 3 จุด ได้แก่ ระยะใกล้ ระยะกลาง และระยะไกล มีทั้งชนิดนิ่มและแข็ง
    • คอนแทคเลนส์ชนิด Monovision ประกอบด้วยเลนส์สําหรับการมองระยะใกล้และเลนส์สําหรับการมองระยะไกล โดยจะสวมใส่เลนส์แต่ละชนิดในตาแต่ละข้าง โดยการใส่เลนส์ชนิดนี้สมองต้องใช้เวลาปรับตัวนาน 2 สัปดาห์
    • คอนแทคเลนส์ ชนิด Modified monovision เป็นเลนส์สําหรับการมองใกล้หรือไกล 1 ข้างและเลนส์แบบมัลติโฟคอลสําหรับตาอีกข้างหนึ่ง

การใส่คอนแทคเลนส์ไม่เหมาะสําหรับผู้ที่มีปัญหาเรื่องท่อน้ำตา ตาแห้ง หรือมีปัญหาที่บริเวณเปลือกตาหรือผิวตา

  • การเปลี่ยนเลนส์แก้วตาเทียม (Refractive lens exchange: RLE) เป็นการเปลี่ยนเลนส์ตาธรรมชาติด้วยเลนส์แก้วตาเทียมเพื่อรักษาภาวะสายตายาวตามอายุ
  • การผ่าตัดฝังวัสดุสังเคราะห์เข้าไปในกระจกตา (Corneal inlays) เป็นการใส่วัสดุ ซึ่งเป็นวงแหวนพลาสติกขนาดเล็กลงเข้าไปในกระจกตา เพื่อการมองแบบมองผ่านกล้องรูเข็ม ทำให้สามารถมองเห็นระยะใกล้และไกลได้ แต่ขณะนี้ยังไม่มีในประเทศไทย


การป้องกันภาวะสายตายาวตามอายุ

แม้ว่าภาวะสายตายาวตามอายุจะไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ แต่ก็มีบางอย่างที่เราทําได้เพื่อรักษาสุขภาพตาของเราและลดความเสี่ยงของการเกิดโรคตาที่เกี่ยวข้องกับอายุ

  • ตรวจสายตาเป็นประจํา โดยเฉพาะเมื่ออายุ 40 ปีขึ้นไป
  • ควบคุมอาการป่วยที่เป็นอยู่ เช่น โรคความดันโลหิตสูงและโรคเบาหวาน โรคดังกล่าวอาจนำไปสู่ปัญหาในการมองเห็น
  • สวมแว่นกันแดดเพื่อปกป้องดวงตาจากรังสียูวี
  • สวมแว่นตาป้องกันเมื่อต้องทาสี ตัดหญ้า ใช้ผลิตภัณฑ์เคมี หรือเล่นกีฬา
  • เปิดไฟให้สว่างขึ้นเพื่อจะได้มองเห็นได้ชัด
  • รับประทานผักและผลไม้ การรับประทานวิตามินเอ เบต้าแคโรทีน และสารต้านอนุมูลอิสระจะช่วยบำรุงสายตา
  • หากมีอาการตามัว เห็นภาพซ้อน หรือสูญเสียการมองเห็น ควรรีบไปพบแพทย์

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

  1. คำถาม: ภาวะสายตายาวตามอายุ คืออะไร?
    คำตอบ: คือภาวะที่เมื่ออายุมากขึ้นเลนส์ตาจะแข็งตัวและสูญเสียความยืดหยุ่น ไม่สามารถเปลี่ยนรูปร่างและโฟกัสในระยะใกล้ได้ โดยอาการดังกล่าวเรียกว่าภาวะสายตายาวตามอายุซึ่งจะแสดงอาการเมื่ออายุ 40 ต้น ๆ และอาการจะเป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ จนอายุ 65 ปี สายตายาวที่เกิดในคนที่อายุน้อยกว่า 40 ปีเป็นอาการสายตายาวก่อนวัยอันควร

  2. คำถาม: สายตายาวมีอาการอย่างไหร่?
    คำตอบ: ไม่สามารถอ่านตัวอักษรขนาดเล็กหรือมองวัตถุที่อยู่ใกล้ได้ ปวดตา ปวดศีรษะ มีอาการตาล้าจากการอ่านหนังสือที่ใกล้ ต้องหรี่ตามอง ต้องปรับแสงให้สว่างขึ้นเพื่อจะได้อ่านตัวอักษรหรือมองเห็นได้ชัดขึ้น

  3. คำถาม: อะไรคือปัจจัยเสี่ยงที่ทำให้เกิดภาวะสายตายาวตามอายุ?
    คำตอบ: อายุที่มากขึ้น สายตายาวตามอายุมักพบในผู้ที่มีอายุ 40 ปีขึ้นไป มักพบในเพศหญิงมากกว่าเพศชาย การผ่าตัดตาก็อาจทำให้เกิดภาวะสายตายาวได้ การรับประทานอาหารที่ไม่มีประโยชน์เป็นประจำ หรือผู้ที่เป็นโรคน้ำหนีบ (Decompression sickness) ซึ่งพบได้ในนักดำน้ำที่ว่ายขึ้นมาเหนือน้ำเร็วเกินไป

  4. คำถาม: ควรตรวจวินิจฉัยภาวะสายตายาวเมื่อไหร่?
    คำตอบ: การตรวจสายตา คือ การขยายรูม่านตา และการวัดค่าสายตา สําหรับผู้ใหญ่แนะนําอายุต่ำกว่า 40 ปี ตรวจทุก 5 – 10 ปี / อายุ 40 - 54 ปี ตรวจทุก 2 – 4 ปี / อายุ 55 - 64 ปี ตรวจทุก 1 – 3 ปี / อายุ 65 ปีขึ้นไป : ทุก 1 – 2 ปี แต่สำหรับผู้ที่สวมแว่นตา หรือใส่คอนแทคเลนส์ หรือมีความเสี่ยงต่อการเป็นโรคตา ควรเข้ารับการตรวจตาทุกปี

บทความโดย

เผยแพร่เมื่อ: 20 ก.พ. 2023

แชร์

แพทย์ที่เกี่ยวข้อง

  • Link to doctor
    พญ. มณฑิรา เจิมจุติธรรม

    พญ. มณฑิรา เจิมจุติธรรม

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยากระจกตา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ (LASIK & SMILE pro)
    โรคทางกระจกตาและตาส่วนนอก, การผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ, Ophthalmology, โรคต้อเนื้อ, โรคตาแห้งและโรคกระจกตา, การผ่าตัดต้อกระจก, การผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตา
  • Link to doctor
    รศ.พิเศษ นพ. ภาคภูมิ คัมภีร์พันธุ์

    รศ.พิเศษ นพ. ภาคภูมิ คัมภีร์พันธุ์

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ
    การผ่าตัดต้อกระจก, ผ่าตัดต้อกระจกหลังทำเลสิก, ผ่าตัดต้อกระจกใส่เลนส์ชนิดพิเศษ, ผ่าตัดต้อกระจกใส่เลนส์ชนิดพิเศษ, ผ่าตัดต้อกระจกใส่เลนส์ชนิดพิเศษ, ใส่คอนแทคเลนส์, โรคกระจกตาโก่ง, การฟื้นฟูสมรรถภาพผู้ป่วยสายตาเลือนรางและเทคโนโลยีช่วยการมองเห็น
  • Link to doctor
    พญ. สุภาวดี เอื้อจงมานี

    พญ. สุภาวดี เอื้อจงมานี

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยากระจกตา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ (LASIK & SMILE pro)
    โรคทางกระจกตาและตาส่วนนอก, โรคตาแห้งและโรคผิวกระจกตา, ภาวะสายตาผิดปกติ, การผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ, โรคต่อมไขมันที่เปลือกตาอุตตัน, การผ่าตัดต้อกระจก
  • Link to doctor
    พญ. วิมลรัตน์ ประทีปะเสน

    พญ. วิมลรัตน์ ประทีปะเสน

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยากระจกตา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ (LASIK & SMILE pro)
    การผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ
  • Link to doctor
    ศ.พญ. งามจิตต์ เกษตรสุวรรณ

    ศ.พญ. งามจิตต์ เกษตรสุวรรณ

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยากระจกตา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ (LASIK & SMILE pro)
    โรคทางกระจกตาและตาส่วนนอก, โรคตาแห้งและโรคผิวกระจกตา, โรคต้อเนื้อและการผ่าตัดโดยใช้กาวชีวภาพ, โรคกระจกตาโก่ง, การผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ, การผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตา, การผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตาโดยใช้สเต็มเซลล์, การผ่าตัดต้อกระจก
  • Link to doctor
    พญ. วรวลัญช์ หงส์เลิศนภากุล

    พญ. วรวลัญช์ หงส์เลิศนภากุล

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยาเด็ก
    • กล้ามเนื้อตา
    การผ่าตัดต้อกระจกในผู้ใหญ่และเด็ก, โรคตาเขและการผ่าตัดกล้ามเนื้อตา, จักษุวิทยาทั่วไปในผู้ใหญ่และเด็ก, ภาวะสายตาผิดปกติ, ตาขี้เกียจ, ต้อกระจก, โรคต้อเนื้อ, โรคต้อลม, โรคตาแห้งและโรคผิวกระจกตา
  • Link to doctor
    พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล

    พญ. วรรณรัตน์ สาธิตพิฐกุล

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยากระจกตา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ (LASIK & SMILE pro)
    โรคตาแห้งและโรคกระจกตา, การผ่าตัดต้อกระจก, การผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ, โรคตาแห้งและโรคผิวกระจกตา, ต้อกระจก
  • Link to doctor
    พญ. ฐิติมา หวังเจริญ

    พญ. ฐิติมา หวังเจริญ

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยากระจกตา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ (LASIK & SMILE pro)
    • โรคของกระจกตา
    โรคตาแห้งและโรคผิวกระจกตา, โรคทางกระจกตาและตาส่วนนอก, โรคกระจกตาโก่ง, การผ่าตัดต้อกระจก, การผ่าตัดลอกต้อเนื้อโดยไม่เย็บ, การผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ, การผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตา
  • Link to doctor
    พญ. อุษณีย์ เหรียญประยูร

    พญ. อุษณีย์ เหรียญประยูร

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยากระจกตา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ (LASIK & SMILE pro)
    โรคทางกระจกตาและตาส่วนนอก, โรคต้อเนื้อและการผ่าตัดโดยใช้กาวชีวภาพ, โรคกระจกตาโก่ง, การผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ, การผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตา, การผ่าตัดเปลี่ยนกระจกตาโดยใช้สเต็มเซลล์, การผ่าตัดต้อกระจก
  • Link to doctor
    พญ.   ณัฐรินทร์   ภูษิตโภยไคย

    พญ. ณัฐรินทร์ ภูษิตโภยไคย

    • จักษุวิทยา
    • จักษุวิทยากระจกตา
    • จักษุวิทยาผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ (LASIK & SMILE pro)
    Ophthalmology, โรคทางกระจกตาและตาส่วนนอก, การผ่าตัดแก้ไขสายตาผิดปกติ