สาเหตุ อาการ การรักษาภาวะครรภ์เสี่ยงสูง High-Risk Pregnancy - Causes, Symtpoms and Treatment

ภาวะครรภ์เสี่ยงสูง (High-Risk Pregnancy)

ภาวะครรภ์เสี่ยงสูง มักพบในสตรีที่ตั้งครรภ์ครั้งแรกเมื่ออายุน้อยกว่า 17 ปี หรือมากกว่า 35 ปี โดยสตรีที่มีภาวะครรภ์เสี่ยงสูงควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด เพื่อลดการเกิดภาวะแทรกซ้อน

แชร์

เลือกหัวข้อที่อ่าน


ภาวะครรภ์เสี่ยงสูง

ภาวะครรภ์เสี่ยงสูง มักพบในสตรีที่ตั้งครรภ์ครั้งแรกเมื่ออายุน้อยกว่า 17 ปี หรือมากกว่า 35 ปี โดยสตรีที่มีภาวะครรภ์เสี่ยงสูงควรได้รับการดูแลอย่างใกล้ชิด เพื่อลดการเกิดภาวะแทรกซ้อน อย่างไรก็ตามการที่มีภาวะครรภ์เสี่ยงสูงไม่ได้หมายความว่าคุณแม่และลูกในครรภ์จะมีปัญหาสุขภาพเสมอไป บางรายนั้นก็ไม่ประสบปัญหาด้านสุขภาพและสามารถให้กำเนิดบุตรที่สมบูรณ์แข็งแรงได้เช่นกัน

อาการครรภ์เสี่ยงสูง เป็นอย่างไร?

การตั้งครรภ์นั้นจะถือว่ามีโอกาสเสี่ยงสูง หากสตรีตั้งครรภ์มีอาการ ดังต่อไปนี้

มีตกขาวหรือเลือดออกทางช่องคลอดลูกดิ้นน้อยลงหรือไม่ดิ้นปวดท้องน้อยส่วนล่างหรือมดลูกแข็งเกร็งไม่หายปวดศีรษะรุนแรง ตาพร่ามัว

  • หายใจลำบากจุกแน่นใต้ลิ้นปี่
  • มือ เท้า ใบหน้าบวมเฉียบพลัน
  • เวียนศีรษะ หน้ามืดเป็นลม
  • อ่อนเพลียมาก
  • มีไข้สูงกว่า 38C
  • ปัสสาวะแสบขัด
  • คลื่นไส้ อาเจียนรุนแรง
  • มีความคิดเรื่องการทำร้ายตัวเองและบุตรในครรภ์

ภาวะครรภ์เสี่ยงสูง มีสาเหตุเกิดจากอะไร?

  • สูบบุหรี่
  • ติดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์หรือสารเสพติด
  • สัมผัสสารพิษ
  • มีโรคประจำตัวหรือปัญหาด้านการตั้งครรภ์มาก่อน
  • อายุ สตรีตั้งครรภ์ที่อายุน้อยกว่า 17 ปีมีแนวโน้มที่จะไปฝากครรภ์ไม่สม่ำเสมอ ยังไม่มีความพร้อม ร่างกายยังเจริญเติบโตไม่เต็มที่ มีโอกาสที่จะคลอดก่อนกำหนด ทารกตัวเล็ก ครรภ์เป็นพิษ และมีภาวะโลหิตจาง สตรีที่ตั้งครรภ์ครั้งแรกหลังอายุ 35 ปีมีโอกาสแท้งและมีปัญหาทางสุขภาพ เช่น โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ภาวะความดันโลหิตสูงระหว่างตั้งครรภ์ เป็นต้น

High Risk Pregnancy 4

ปัจจัยเสี่ยงที่เพิ่มโอกาศการมีภาวะครรภ์เสี่ยงสูง

สตรีตั้งครรภ์ที่เคยมีโรคประจำตัวหรือมีประวัติปัญหาสุขภาพดังต่อไปนี้ จะเพิ่มโอกาสการมีภาวะครรภ์เสี่ยงสูง

โรคที่เกิดจากการตั้งครรภ์ที่อาจเป็นอันตรายต่อทั้งมารดาและบุตร ได้แก่ โรคเบาหวานขณะตั้งครรภ์ ภาวะทารกโตช้าในครรภ์ ทารกมีความพิการแต่กำเนิด การตั้งครรภ์แฝด ภาวะครรภ์เป็นพิษจากภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์ ภาวะครรภ์เป็นพิษที่มีอาการชักร่วมด้วย มีประวัติคลอดก่อนกำหนดหรือมีภาวะแทรกซ้อนระหว่างการตั้งครรภ์ และภาวะรกเกาต่ำ รกเกาะแน่น เป็นต้น

ภาวะแทรกซ้อนครรภ์เสี่ยงสูง

ในสตรีตั้งครรภ์ที่มีภาวะครรภ์เสี่ยงสูง ความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อนอาจสูงขึ้น ดังนี้

  • การผ่าตัดคลอด
  • ภาวะครรภ์เป็นพิษที่มีอาการชักร่วมด้วย
  • ภาวะครรภ์เป็นพิษจากภาวะความดันโลหิตสูงขณะตั้งครรภ์
  • การคลอดก่อนกำหนด
  • เลือดออกมากระหว่างเจ็บท้องคลอด ขณะคลอด หรือตกเลือดหลังคลอด
  • น้ำหนักตัวของเด็กน้อยหรือมากเกินไป
  • ทารกพิการแต่กำเนิด
  • แท้งบุตร
  • ทารกตายคลอด

High Risk Pregnancy 3

การตรวจวินิจฉัยภาวะครรภ์เสี่ยงสูง

การสอบถามประวัติโรคประจำตัวและประวัติการตั้งครรภ์ในครรภ์ก่อน ๆ มีความสำคัญอย่างยิ่งในการคัดกรองสตรีตั้งครรภ์ที่มีภาวะครรภ์เสี่ยงสูง ให้ได้รับการตรวจวินิจฉัยและดูแลรักษาอย่างถูกต้องตั้งแต่แรกเริ่ม เพื่อลดภาวะแทรกซ้อนต่อทั้งมารดาและบุตร

  • อัลตราซาวด์เฉพาะจุด (Specialized/targeted ultrasound) เมื่อมีความเสี่ยงของทารกพิการตั้งแต่กำเนิด และเป็นการประเมินการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์
  • Cell-free DNA screening เป็นการตรวจคัดกรองความผิดปกติของโครโมโซมบางตัว โดยจะทำการเจาะเลือดของแม่เพื่อตรวจดูดีเอ็นเอของแม่และบุตรในครรภ์ และคัดกรองหาความเสี่ยงของความผิดปกติของโครโมโซมที่กำหนดเพศ (โครโมโซม X และ Y) กลุ่มอาการพาทัวร์ (Trisomy 13) กลุ่มอาการเอ็ดเวิร์ด (Trisomy 18) หรือโรคดาวน์ซินโดรม (trisomy 21) 
  • การเจาะน้ำคร่ำและการตัดชิ้นรกไปตรวจ เป็นการตรวจวินิจฉัยเพื่อหาความผิดปกติของโครโมโซมและโรคทางพันธุกรรม เช่น โรคโลหิตจางธาลัสซีเมีย
    • การเจาะน้ำคร่ำ: โดยแพทย์จะใช้เข็มเจาะดูดน้ำคร่ำผ่านทางหน้าท้องในช่วงไตรมาสที่ 2 ของการตั้งครรภ์
    • การตัดชิ้นรกไปตรวจ: แพทย์จะทำการตัดชิ้นรกในช่วงอายุครรภ์ 10-12 สัปดาห์ 
  • การอัลตราซาวด์ วัดความยาวปากมดลูก เพื่อประเมินความเสี่ยงของการคลอดก่อนกำหนด 
  • การประเมินความสมบูรณ์ของทารกในครรภ์ เป็นการติดตามการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์โดยการอัลตราซาวด์ เพื่อประเมินอัตราการเต้นของหัวใจ การหายใจ การเคลื่อนไหว และการดิ้นของทารกในครรภ์ รวมไปถึงปริมาณน้ำคร่ำ  และตำแหน่งของรก
  • การตรวจในห้องปฏิบัติการ เพื่อหาการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะและโรคอื่น ๆ  เช่น ซิฟิลิสและเอชไอวี

High Risk Pregnancy 2

การดูแลรักษาเมื่อมีภาวะครรภ์เสี่ยงสูง

  • หมั่นไปพบสูตินรีแพทย์ตามนัด เพื่อติดตามการเจริญเติบโตของทารกในครรภ์และอาการอื่น ๆ ระหว่างตั้งครรภ์
  • การตรวจติดตามและควบคุมโรคประจำตัวที่เป็นอยู่
  • ตรวจวัดความดันโลหิตที่บ้านอย่างสม่ำเสมอ 
  •  การนับลูกดิ้นในไตรมาสที่ 3 ของการตั้งครรภ์

ทั้งนี้หากทั้งมารดาและบุตรอยู่ในภาวะที่เป็นอันตรายถึงชีวิต แพทย์อาจแนะนำให้เข้ารับการกระตุ้นการคลอดหรือผ่าตัดคลอด

การป้องกันภาวะครรภ์เสี่ยงสูง

  • การวางแผนและตรวจร่างกายก่อนมีบุตร
  • มีเพศสัมพันธ์อย่างปลอดภัย
  • แจ้งให้แพทย์ทราบถึงประวัติสุขภาพส่วนตัวหรือของครอบครัวสายตรง และจัดการควบคุมโรคประจำตัวที่มี
  • เลิกสูบบุหรี่ เลิกดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ และไม่ใช้สารเสพติด
  • รักษาน้ำหนักตัวให้เหมาะสมก่อนตั้งครรภ์

การพยากรณ์โรค

แม้ว่าสตรีที่มีภาวะครรภ์เสี่ยงสูงอาจไม่ประสบกับปัญหาใด ๆ ขณะตั้งครรภ์หรือคลอดบุตร แต่อาจประสบกับปัญหาสุขภาพอื่น ๆ ในอนาคตได้เช่นกัน เช่น ภาวะซึมเศร้าหลังคลอด ความดันโลหิตสูง โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคเบาหวานชนิดที่ 2 โรคหลอดเลือดสมอง และภาวะแทรกซ้อนอื่น ๆ

ภาวะครรภ์เสี่ยงสูงยังเพิ่มความเสี่ยงของบุตรที่จะมีปัญหาด้านการหายใจ โรคระบบทางเดินอาหาร ภาวะการเจริญเติบโตและการพัฒนาล่าช้า โรคทางระบบประสาท โรคอ้วน โรคเบาหวาน ปัญหาทางพฤติกรรม ปัญหาด้านทันตกรรม การได้ยิน และการมองเห็น

คำแนะนำจากเมดพาร์ค

ภาวะครรภ์เสี่ยงสูงเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย เช่น อายุ และปัญหาทางสุขภาพ หากพบว่าตนเองมีอาการของภาวะครรภ์เสี่ยงสูง ควรรีบเข้ารับการตรวจวินิจฉัยและรักษาทั้งก่อนและหลังคลอดบุตร เพราะภาวะแทรกซ้อนจากภาวะครรภ์เสี่ยงสูงยังสามารถเกิดขึ้นได้ภายใน 6 สัปดาห์หลังคลอดบุตร

บทความโดย

เผยแพร่เมื่อ: 17 พ.ย. 2023

แชร์

แพทย์ที่เกี่ยวข้อง

  • Link to doctor
    ผศ.นพ. ศักนัน มะโนทัย

    ผศ.นพ. ศักนัน มะโนทัย

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine
  • Link to doctor
    พญ. ศศิวรรณ สุทัสน์มาลี

    พญ. ศศิวรรณ สุทัสน์มาลี

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine
  • Link to doctor
    รศ.นพ. บุญชัย เอื้อไพโรจน์กิจ

    รศ.นพ. บุญชัย เอื้อไพโรจน์กิจ

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine
  • Link to doctor
    พญ. กมลภัทร วิจักขณ์พันธ์

    พญ. กมลภัทร วิจักขณ์พันธ์

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine
  • Link to doctor
    พญ. มัฏฐวัณณ์ จามิกร

    พญ. มัฏฐวัณณ์ จามิกร

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine
  • Link to doctor
    พญ. ศรพิณ อามาตย์ทัศน์

    พญ. ศรพิณ อามาตย์ทัศน์

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine
  • Link to doctor
    รศ.นพ. ธีระพงศ์ เจริญวิทย์

    รศ.นพ. ธีระพงศ์ เจริญวิทย์

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine
  • Link to doctor
    นพ. นพดล ไชยสิทธิ์

    นพ. นพดล ไชยสิทธิ์

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine
  • Link to doctor
    ผศ.นพ. ธีระภัทร เจริญวิทย์

    ผศ.นพ. ธีระภัทร เจริญวิทย์

    • สูติศาสตร์และนรีเวชวิทยา
    • เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์
    Obstetrics and Gynecology, Maternal and Fetal Medicine, Fetal Anomalies, Fetal Cardiology