ผ่าฟันคุด (Wisdom tooth removal) อายุเท่าไหร่ เจ็บไหม กี่วันหาย

เลือกหัวข้อที่อ่าน

• ควรผ่าฟันคุด อายุเท่าไหร่
• ผ่าฟันคุดเจ็บไหม
• ผ่าฟันคุดกี่วันหาย
• ผ่าฟันคุด กินอะไรได้บ้าง
• ผ่าฟันคุดราคา เท่าไหร่
• ผ่าฟันคุดที่ไหนดี

ผ่าฟันคุด (Wisdom Tooth Removal)

ผ่าฟันคุด (Wisdom tooth/teeth removal) คือ การผ่าตัดนำฟันที่ไม่สามารถงอกขึ้นได้ตามปกติในช่องปาก ออกจากกระดูกขากรรไกร ฟันคุดมักมีลักษณะการขึ้นที่ไม่ปกติเหมือนฟันแท้ทั่วไป โดยการปะทุขึ้นแบบไร้ทิศทางของฟันคุด ทั้งแนวขวางและแนวเอียง จะกดเบียดและดันเนื้อเยื่อใต้เหงือก รากฟัน และฟันกรามซี่ข้าง ๆ จนทำให้เกิดอาการเจ็บปวด ระบม และบวม ฟันคุดยังนำมาซึ่งปัญหาทางทันตกรรมอื่น ๆ เช่น ฟันซ้อน ฟันเก และปัญหาแบคทีเรียในช่องปาก ดังนั้น เมื่อเกิดอาการปวดฟันคุด ทันตแพทย์จึงแนะนำให้ถอนฟันคุดหรือผ่าฟันคุดออกโดยเร็วเพื่อบรรเทาอาการเจ็บปวด และลดความเสี่ยงปัญหาทางทันตกรรมอื่น ๆ ที่อาจตามมาในอนาคต

ฟันคุด คืออะไร

ฟันคุด (Wisdom tooth/Impacted tooth) คือ ฟันที่ถูกขัดขวางไม่ให้ขึ้นในแนวการสบฟัน ซึ่งเกิดจากการมีสิ่งกีดขวางทางกายภาพ เช่น ฟันซี่ข้างเคียง กระดูกที่หนาแน่นเกินไป หรือเนื้อเยื่ออ่อนหนาตัวผิดปกติ ที่ทำให้ฟันคุดไม่สามารถงอกโผล่พ้นเหงือกหรือกระดูกได้ตามปกติ เนื่องจากขากรรไกรมีพื้นที่ไม่เพียงพอ ซึ่งตำแหน่งที่มักเกิดฟันคุด ได้แก่ ฟันกรามซี่ที่ 3 ฟันเขี้ยวบน ฟันกรามน้อยล่าง ฟันกรามน้อยบน และฟันกรามซี่ที่ 2

ฟันคุดแนวราบ
(Horizontal Impaction)

ฟันคุดมีกี่ประเภท

ฟันคุดแบ่งออกเป็น 4 ประเภท ตามลักษณะมุม และองศาในการโผล่พ้นขึ้นจากเหงือก และการส่งผลกระทบต่อฟันซี่ข้างเคียง 

1. Mesial impaction เป็นลักษณะของฟันคุดที่ขึ้นทำมุมไปทางด้านหน้าของปาก และดันฟันกรามซี่หน้าจนทำให้เกิดอาการปวดฟันด้วยการขึ้นแบบทำมุมด้านข้าง ฟันคุดประเภทนี้มักขึ้นไม่เต็มซี่ และเป็นประเภทของฟันคุดที่พบได้บ่อยที่สุด
2. Vertical impaction เป็นลักษณะฟันคุดที่ขึ้นในแนวตั้ง ขนานกับการขึ้นของฟันข้างหน้า แต่อาจขึ้นมาได้เพียงบางส่วน ขึ้นมาไม่พ้นเหงือก หรือมีกระดูกคลุมอยู่เพราะพื้นที่ขากรรไกรไม่เพียงพอ ซึ่งทันตแพทย์สามารถผ่าตัดออกได้ ไม่ซับซ้อนแต่อย่างใด
3. Distal impaction เป็นลักษณะฟันคุดที่พบได้ยากที่สุด ซึ่งฟันคุดประเภทนี้จะมีลักษณะการขึ้นหันหัวไปทางด้านหลังของปาก (ด้านกันตรงข้ามกับฟันคุดประเภท (Mesial) ทำให้การผ่าตัดมีความซับซ้อน เพราะทิศทางการถอนจะไปติดกับกระดูกขากรรไกรด้านหลัง ซึ่งทันตแพทย์จะพิจารณาการถอนโดยดูจากระดับองศาการขึ้นของฟันคุด
4. Horizontal impaction เป็นลักษณะของฟันคุดที่วางตัวอยู่ในแนวราบ ทำมุม 90 องศา ชนกับรากฟันซี่หน้า มักฝังลึกและมีกระดูกคลุมหนา โดยจะเคลื่อนที่ไปข้างหน้าทะลุผ่านเนื้อเยื่อเหงือก และชนกับฟันกรามซี่ที่อยู่ติดกัน เป็นฟันคุดชนิดที่ทำให้เกิดอาการเจ็บปวดมากที่สุด ซึ่งฟันคุดประเภทนี้สามารถวินิจฉัยได้โดยการ x-ray เท่านั้น

อาการปวดฟันคุด เป็นอย่างไร

• ปวดตื้อ ๆ ปวดหน่วง ๆ ต่อเนื่อง ที่ด้านท้ายของขากรรไกร
• ปวดฟันคุดร้าวมาถึงฟันกรามซี่ข้างเคียง
• เจ็บเหงือกเมื่อเคี้ยวอาหารหรือเอาลิ้นไปโดน
• เหงือกคลุมฟันคุดอักเสบ เหงือกบวม เหงือกแดง
• โรคเหงือก โรคปริทันต์ เหงือกเป็นหนอง
• มีซีสต์ หรือถุงน้ำ รอบ ๆ ซี่ฟันคุด
• เลือดออกที่เหงือก เลือดออกที่ไรฟัน
• มีกลิ่นปาก
• รับรสอาหารได้ไม่ดี
• อ้าปากได้จำกัด อ้าปากลำบาก เจ็บปากมากเวลาอ้าปาก
• หากอักเสบติดเชื้อรุนแรง อาจมีไข้ เจ็บคอ ต่อมน้ำเหลืองใต้คางบวมโต ซึ่งจำเป็นต้องรักษาเร่งด่วน

ควรผ่าฟันคุด อายุเท่าไหร่

ช่วงอายุที่เหมาะสมในการผ่าฟันคุด คือ ก่อนอายุ 25 ปี หรืออายุระหว่าง 17-25 ปี เนื่องจากรากฟันยังเจริญได้ไม่เต็มที่ ทำให้ทันตแพทย์สามารถผ่าฟันคุดออกได้ง่าย แผลหายได้ดีกว่าและฟื้นตัวได้เร็วกว่า แต่หากปล่อยทิ้งไว้จนอายุมากขึ้น รากฟันจะค่อย ๆ ยาวขึ้น รากฟันจะงอกชิดติดกับเส้นประสาทมากขึ้น และกระดูกขากรรไกรมีความแข็งแรงมากขึ้น ทำให้การผ่าตัดยากและซับซ้อนขึ้น และอาจเกิดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อนจากการผ่าตัด เช่น เส้นประสาทได้รับบาดเจ็บ หรือเกิดทางเชื่อมทะลุโพรงไซนัส ทันตแพทย์จึงแนะนำดีที่สุด คือควรผ่าฟันคุดออกตั้งแต่ยังไม่มีอาการ

การวินิจฉัยก่อนการผ่าฟันคุด

ทันตแพทย์จะวินิจฉัยฟันคุดโดยการตรวจทางคลินิกและภาพถ่ายรังสี ดูการเอียงของฟันคุดเมื่อเทียบกับฟันซี่หน้า เช่น เอียงเข้าหาฟันข้างหน้า เอียงไปทางด้านหลัง หรือฟันคุดนอนราบ ตรวจดูความลึกของฟันคุด โดยประเมินจากเหงือกและกระดูกคลุม ตรวจดูฟันคุดฝังในกระดูกบางส่วน หรือฝังในกระดูกทั้งหมดเพื่อพิจารณาว่าต้องกรอกระดูกหรือไม่ รวมถึงพิจารณาทางเลือกในการให้ยาระงับความปวดระหว่างการผ่าตัดฟันคุด

การเตรียมตัวก่อนผ่าฟันคุด

1. ผู้ที่ทานยารักษาโรคประจำตัว ควรแจ้งประวัติการรักษาให้แพทย์ทราบล่วงหน้าเพื่อหยุดยาชั่วคราว โดยเฉพาะยาต้านการแข็งตัวของเกล็ดเลือด หรือยาละลายลิ่มเลือด
2. ควรทานอาหารมาอย่างน้อย 2 ชม. ก่อนการถอนหรือผ่าฟันคุด
3. สำหรับผู้ที่แพทย์พิจารณาให้ยาสลบในการผ่าตัด ไม่ควรขับรถไป-กลับเอง เนื่องจากฤทธิ์ยาสลบอาจทำให้เป็นง่วงนอน และเป็นอันตรายในขณะขับขี่

ขั้นตอนการผ่าฟันคุด

1. ทันตแพทย์พิจารณาให้ยาชาเฉพาะที่ ยาระงับความรู้สึก หรือให้ดมยาสลบ ทั้งนี้ ขึ้นอยู่กับความต้องการของคนไข้และดุลยพินิจของแพทย์
2. ทันตแพทย์ผ่าตัดเปิดเหงือก เผยให้เห็นตัวฟันคุดและกระดูก หากฟันคุดฝังอยู่ในกระดูก ทันตแพทย์จะกรอกระดูกออกบางส่วนและตัดแบ่งฟันคุดให้เล็กลง เพื่อให้ง่ายแก่การนำออกและกระทบกระเทือนต่อเนื้อเยื่อข้างเคียงน้อยที่สุด
3. ทันตแพทย์ทำความสะอาดเบ้าฟันและเย็บปิดแผลด้วยวัสดุเย็บแผลชนิดละลายหรือไม่ละลาย ขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล และดุลยพินิจของแพทย์ 

การดูแลรักษา หลังผ่าฟันคุด

1. กัดผ้าก๊อซต่อเนื่องอย่างน้อย 1-2 ชม. เพื่อห้ามเลือดหรือจนกว่าเลือดจะหยุดไหล เพื่อป้องกันไม่ให้เลือดแข็งตัว ให้งดกิจกรรมหนัก และระวังอย่าให้แผลกระทบกระเทือน
2. ประคบเย็นที่ข้างแก้ม 48 ชม. แรก และประคบอุ่น 48 ชม. หลัง จนกว่าอาการบวมจะทุเลาลง
3. ทานยาแก้ปวดตามแพทย์สั่ง และหยุดทานยาได้เมื่อไม่มีอาการปวด แต่ให้ทานยาปฏิชีวนะต่อเนื่องจนหมด
4. แปรงฟันซี่อื่น ๆ ตามปกติและระวังอย่าให้ไปกระทบกับบริเวณแผลผ่าตัด กลั้วปากเบาๆ และไม่ควรใช้น้ำยาบ้วนปาก
5. ให้ทานอาหารอ่อน นิ่ม รสไม่จัด ไม่ร้อนหรือเย็นจัด 2-3 วันแรก งดเคี้ยวอาหารด้านที่ผ่าฟันคุด จนกว่าอาการจะดีขึ้น
6. งดสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์อย่างน้อย 3-7 วัน เพื่อลดความเสี่ยงติดเชื้อ เลือดหยุดไหลช้า หรือลิ่มเลือดในแผล
7. 1-2 สัปดาห์ หลังการผ่าตัด พบแพทย์ตามนัดหมายเพื่อตัดไหม และติดตามอาการ

ผ่าฟันคุดเจ็บไหม

ในการถอนฟันคุด ทันตแพทย์จะให้ยาชาเฉพาะที่หรือยาระงับปวดชนิดอื่น ๆ เพื่อระงับความรู้สึก ในกรณีที่มีความซับซ้อนและจำเป็นต้องผ่าตัด วิสัญญีแพทย์จะให้ยาสลบก่อนผ่า เพื่อให้ไม่รู้สึกเจ็บปวดหรือแทบไม่รู้สึกอะไร โดยหลังการผ่าฟันคุดเสร็จสิ้น อาจมีอาการปวดบวมตามมา ซึ่งทันตแพทย์จะให้ยาแก้ปวดทานเพื่อลดอาการปวด

ผ่าฟันคุดกี่วันหาย

แผลจากการผ่าตัดฟันคุดอาจใช้ระยะเวลา 4-6 สัปดาห์หลังการผ่าตัด กว่าแผลที่เหงือกจะหายเป็นปกติ ทั้งนี้ ควรระมัดระวังไม่ให้แผลผ่าตัดได้รับการกระทบเทือนจากการแปรงฟันแรง ๆ การเคี้ยวอาหาร หรือการออกกำลังกายหนัก ๆ ซึ่งอาจทำให้แผลเปิด และเลือดออกซ้ำ

ผ่าฟันคุดกินอะไรได้บ้าง

อาหารที่แนะนำให้ทานหลังการผ่าฟันคุด คือ อาหารเหลว อาหารอ่อน และให้งดทานอาหารร้อนจัดหรือเย็นจัดเป็นเวลา 3-5 วัน อาทิเช่น

• โจ๊ก ข้าวต้มปลา
• ไข่คน สแกรมเบิ้ลเอ้ก
• ซุป แกงจืด
• ปลาเนื้อนุ่ม เช่น แซลมอน ปลากะพง ปลาจาระเม็ด
• โยเกิร์ต พุดดิ้ง นมต่าง ๆ
• ผักบด เช่น มันฝรั่งบด ฟักทองบด น้ำผักสมูทตี้
• ผลไม้บดไร้เมล็ด เช่น กล้วยบด มะระกอสุก อโวคาโด

ผ่าฟันคุดราคา เท่าไหร่

ราคาของการผ่าฟันคุดขึ้นอยู่ประเภทและตำแหน่งของฟันคุด เช่น ฟันคุดประเภทที่ไม่โผล่พ้นเหงือก ทันตแพทย์อาจพิจารณาให้ยาระงับความรู้สึก หรือยาสลบเพื่อลดความปวดขณะผ่าตัด ซึ่งอาจทำให้มีค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม นอกจากนี้ ค่าใช้จ่ายยังขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของอาการข้างเคียง เช่น เหงือกอับเสบ รากฟันอักเสบ โรคปริทันต์ ฟันผุ ซีสต์ หรือถุงน้ำ ที่ทันตแพทย์จำเป็นต้องรักษานอกเหนือจากการผ่าฟันคุด ดังนั้น หากมีอาการปวดฟันคุด จึงควรรีบตัดสินใจพบทันตแพทย์แต่เนิ่น ๆ เพื่อผ่าฟันคุดออกเพื่อลดค่าใช้จ่าย และเพื่อเป็นการป้องกันไม่ให้เกิดอาการข้างเคียงที่อาจทำให้มีค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ตามมา

ผ่าฟันคุดที่ไหนดี

ศูนย์ทันตกรรม รพ. เมดพาร์ค กรุงเทพ มีความพร้อมให้บริการผ่าฟันคุดทั่วไปและที่มีความยากซับซ้อน โดยทีมทันตแพทย์ชั้นนำที่มีประสบการณ์ ภายใต้ห้องผ่าตัดทันตกรรมระบบป้องกันการติดเชื้อขั้นสูง และระบบเอกซเรย์ฟันแบบดิจิทัล 3 มิติ ทั้งภายในและภายนอกช่องปาก ช่วยให้หาตำแหน่งฟันคุดใต้เหงือกได้อย่างแม่นยำ พร้อมด้วยอุปกรณ์ทันตกรรมที่ทันสมัย และทีมวิสัญญีแพทย์ผู้ชำนาญการด้านการให้ยาสลบในกรณีที่คนไข้ต้องการ สามารถให้การรักษาได้ทุกกรณีเร่งด่วน เพื่อให้ผู้รับการรักษามีความปลอดภัย หายจากอาการปวดได้ไว ช่วยลดความเสี่ยงภาวะแทรกซ้อน พร้อมทั้งส่งเสริมการมีสุขภาพช่องปากและฟันที่ดี มีสุขภาพฟันแข็งแรง และสามารถใช้งานฟันได้ยาวนาน ไฮไลท์ของศูนย์ทันตกรรม รพ. เมดพาร์ค

• ทีมทันตแพทย์ศัลยกรรมช่องปากที่มีประสบการณ์การผ่าฟันคุดทุกชนิด พร้อมแผนการรักษาเฉพาะบุคคล
• ห้องผ่าตัดทันตกรรมระบบป้องกันการติดเชื้อขั้นสูง ให้อากาศเข้า-ออกสะอาด ปลอดเชื้อ และปลอดภัย
• ทีมวิสัญญีแพทย์ผู้ชำนาญการ พร้อมทางเลือกในการให้ยาสลบ ยาชาเฉพาะที่ หรือระงับความรู้สึก
• เทคโนโลยีทันตกรรมชั้นนำจัดเต็ม ทั้ง iTero Scanner, Digital Intraoral X-Ray, 3D CT Digital Imaging
• In-House ดิจิทัลแล็บภายในศูนย์ทันตกรรมของโรงพยาบาล ทำนัดง่าย สะดวก รวดเร็ว ครบ จบที่เดียว

คำถามที่พบบ่อย

1. ผ่าฟันคุดใช้เวลานานไหม
   โดยทั่วไป การผ่าฟันคุดจะใช้เวลาประมาณ 20-60 นาที ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนของแต่ละบุคคล
2. ผ่าฟันคุด ปวดกี่วัน
   โดยทั่วไป อาการปวดหลังผ่าตัดจะหายสนิทภายใน 7-10 วัน โดย 48 ชม. แรกหลังผ่าตัด ทันตแพทย์แนะนำให้ประคบเย็น 15-20 นาที สลับพัก 15-20 นาที และประคบอุ่น 48 ชม. หลัง และสลับพัก 15-20 นาที วันละ 3-4 ครั้ง ร่วมกับการทานยาแก้ปวด อาการปวดจะค่อย ๆ ทุเลาและดีขึ้น
3. ภาวะแทรกซ้อนของฟันคุดอักเสบ เป็นอย่างไร
   ฟันคุดอักเสบ อาจผลกระทบให้เกิดปัญหาในช่องปากอีกหลายประการตามมา เช่น
   • ทำให้ฟันซี่อื่นได้รับความเสียหาย: หากฟันคุดเคลื่อนที่เบียดกับฟันกรามซี่ข้างเคียง อาจทำให้ฟันกรามซี่นั้นเสียหาย หรือเพิ่มความเสี่ยงในการติดเชื้อบริเวณโดยรอบฟันคุด แรงกดเบียดนี้อาจทำให้เกิดปัญหาฟันซ้อน ฟันเก จนทำให้เกิดปัญหาโรคเหงือก และอาจต้องรักษาโดยการจัดฟัน
   • ซีสต์: ซีสต์ หรือถุงน้ำรอบฟันคุดเกิดจากการสะสมของเชื้อแบคทีเรียที่อาจทำลายกระดูกส่วนฟันกราม ฟัน และเส้นประสาทเกิดเป็นภาวะแทรกซ้อนที่อาจถึงขั้นต้องตัดเนื้อเยื่อ และกระดูกออก
   • ฟันผุ: ฟันคุดที่โผล่พ้นเหงือกบางส่วนมีความเสี่ยงต่อการเกิดฟันผุ มากกว่าฟันซี่อื่น ๆ เนื่องจากฟันคุดทำให้เกิดฟันซ้อน และทำให้การทำความสะอาดฟันทำได้ยาก จนทำให้เกิดการสะสมของแบคทีเรียอันเป็นสาเหตุของฟันผุ
   • โรคเหงือก: เช่นเดียวกับฟันผุ ฟันคุดเป็นสาเหตุของโรคเหงือก เนื่องจากการทำความสะอาดฟันทำได้ไม่ทั่วถึง ทำให้เกิดปัญหาเหงือกอักเสบ โรคปริทันต์หรือบริเวณโดยรอบฟันคุดเกิดอาการอักเสบ ติดเชื้อ จนทำให้มีอาการปวดฟัน เหงือกบวม และปัญหากลิ่นปากอันไม่พึงประสงค์ตามมา