ตรวจจุลินทรีย์ใน ลำไส้ สมดุลจุลินทรีย์ชนิดดีและชนิดก่อโรค

เลือกหัวข้อที่อ่าน

• ภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ มีอาการอย่างไร
• โรคเรื้อรัง ที่อาจสัมพันธ์กับภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้
• ตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ มีขั้นตอนอย่างไร
• ตรวจจุลินทรีย์ใน ลำไส้ มีข้อดีอย่างไร
• ตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ รพ. เมดพาร์ค

ตรวจจุลินทรีย์ใน ลำไส้ (Gut Microbiome Test)

ตรวจจุลินทรีย์ใน ลำไส้ (Gut Microbiome Test) คือ การตรวจสุขภาพเชิงลึกโดยการวิเคราะห์ตัวอย่างอุจจาระเพื่อวิเคราะห์สมดุลแบคทีเรียในลำไส้ทั้งชนิดดีและไม่ดี ในผู้ที่มีอาการ เช่น ท้องผูก ท้องเสีย ไขมันสะสม หรืออาหารไม่ย่อย เพื่อประเมินความเสี่ยงโรค เช่น โรคอ้วน ลำไส้แปรปรวน หรือเบาหวาน การตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ ช่วยให้แพทย์ปรับสมดุลจุลินทรีย์ที่ส่งผลต่อสุขภาพ อารมณ์ การนอน และการเผาผลาญ ช่วยให้การวางแผนรักษาที่ตรงจุด พร้อมทั้งให้คำแนะนำด้านโภชนาการเพื่อการมีสุขภาพดีโดยรวม

ทำไมต้องตรวจจุลินทรีย์ใน ลำไส้

เครื่องดื่มน้ำตาลสูง สารเคมีในอาหาร ไขมันทรานส์ หรือแม้แต่ความเครียด ล้วนแล้วแต่เป็นสาเหตุที่ทำให้เกิดภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ (Gut dysbiosis) เมื่อจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ลดจำนวนลง แต่จุลินทรีย์ให้โทษกลับเพิ่มจำนวนมากขึ้น ย่อมส่งผลกระทบให้เกิดปัญหาสุขภาพหลายระบบตามมา เช่น ระบบย่อยอาหาร ระบบภูมิคุ้มกัน และระบบต่อมไร้ท่อ

การตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ หรือไมโครไบโอม วิเคราะห์ชนิด ปริมาณ และความหลากหลายของจุลินทรีย์ในระบบทางเดินอาหารที่เชื่อมโยงสัมพันธ์กับสุขภาพ ผ่านการตรวจยีนของแบคทีเรียในลำไส้ที่สร้างเมตาบอไลต์ เพื่อที่แพทย์จะให้คำแนะนำการปรับอาหาร พฤติกรรม และโพรไบโอติกที่เหมาะสม ช่วยให้ผู้ที่สูญเสียสมดุลจุลินทรีย์ สามารถฟื้นฟูระบบลำไส้ให้ทำงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ และเริ่มต้นรักษาปัญหาสุขภาพเรื้อรังสะสมจากสาเหตุที่แท้จริง

ภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ มีอาการอย่างไร

ภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ อาจส่งผลให้เกิดอาการต่าง ๆ ในร่างกายหลายระบบ ดังนี้

• ระบบย่อยอาหาร แก๊ส ท้องอืด ท้องเฟ้อ ท้องผูก ท้องเสีย ปวดท้อง ท้องผูกสลับท้องเสีย ลำไส้ดูดซึมผิดปกติ
• ระบบภูมิคุ้มกัน สิวเรื้อรัง ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง ผื่นผิวหนังที่ขึ้นซ้ำ ๆ ที่เดิม ๆ
• ระบบประสาท เหนื่อยล้าเรื้อรัง สมองล้า สมาธิสั้น วิตกกังวล หงุดหงิด อารมณ์แปรปรวน ขี้ลืม นอนไม่หลับ ไมเกรน
• ระบบต่อมไร้ท่อ ระบบเผาผลาญผิดปกติ ไขมันสะสม ไขมันในเลือดสูง ไขมันพอกตับ ภาวะดื้ออินซูลิน เบาหวาน
• ระบบทางเดินปัสสาวะ ปัสสาวะแสบขัด ปัสสาวะสีขุ่น ปัสสาวะกลิ่นเหม็น ปวดบริเวณกระเพาะปัสสาวะ ปวดอุ้งเชิงกราน คันและ/หรือมีสารคัดหลั่งที่อวัยวะเพศ

ปัจจัยที่อาจส่งผลให้เกิด ภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้

ภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ อาจมีสาเหตุปัจจัย ดังต่อไปนี้

• อาหาร วัตถุเจือปนอาหาร ไขมันทรานส์ อาหารหวาน ขนมหวาน เครื่องดื่มน้ำตาลสูง
• การใช้ยาปฏิชีวนะ สารต้านจุลชีพ
• การใช้ยาบางชนิด สารเสพติด
• การสูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์
• การนอนหลับพักผ่อนไม่เพียงพอที่ทำให้ภูมิคุ้มกันอ่อนแอ
• การสัมผัสกับสารพิษที่ปนเปื้อนมาในอาหาร หรือสิ่งแวดล้อม
• ความเครียด ส่งผลต่อการทำงานของลำไส้ และลดจำนวนจุลินทรีย์ชนิดดี

โรคเรื้อรัง ที่อาจสัมพันธ์กับภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้

ภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจมีความสัมพันธ์ที่นำไปสู่โรคเรื้อรังสะสมในระบบต่าง ๆ ดังนี้

1. โรคระบบทางเดินอาหาร

• โรคลำไส้อักเสบ (IBD) โรคลำไส้ใหญ่อักเสบเรื้อรัง (UC) โรคโครห์น
• โรคลำไส้แปรปรวน (IBS) โรคติดเชื้อคลอสตริเดียมดิฟฟิว ไซส์ (C. diff)
• มะเร็งลำไส้ใหญ่ มะเร็งระบบทางเดินอาหาร เช่น มะเร็งกระเพาะอาหาร
• แพ้อาหาร โรคเซลิแอค (Celiac disease)
• ภาวะแบคทีเรียเกินในลำไส้เล็ก (SIBO)
• การดูดซึมผิดปกติ

2. โรคเมตาบอลิก และโรคหัวใจและหลอดเลือด

• โรคอ้วน โรคเมตาบอลิก
• เบาหวานชนิดที่ 1 เบาหวานชนิดที่ 2
• ไขมันพอกตับ (NAFLD) โรคตับแข็ง
• โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคหลอดเลือดแดงแข็ง
• ความดันโลหิตสูง

3. โรคภูมิคุ้มกันทำลายตัวเอง (Autoimmune disease) การอักเสบเรื้อรัง (Inflammatory disorders)

• โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ (RA)
• โรคปลอกประสาทเสื่อมแข็ง (MS)
• โรคแพ้ภูมิตัวเอง (SLE)
• โรคหอบหืด ภูมิแพ้

4. โรคทางระบบประสาท และสุขภาพจิต

• ความผิดปกติทางอารมณ์
• ไมเกรน
• โรคซึมเศร้า วิตกกังวล
• โรคอัลไซเมอร์ โรคพาร์กินสัน

ตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ มีขั้นตอนอย่างไร

การตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ รพ. เมดพาร์ค เป็นการตรวจวิเคราะห์จุลินทรีย์จากตัวอย่างอุจจาระในระดับ DNA ด้วยเทคโนโลยี Quantitative Polymerase Chain Reaction (qPCR) ซึ่งเป็นเทคนิคการเพิ่มปริมาณสารพันธุกรรมแบบจำเพาะต่อจุลินทรีย์เป้าหมาย สามารถระบุชนิด และปริมาณของจุลินทรีย์ได้อย่างแม่นยำสูง เพื่อนำผลที่ได้มาวิเคราะห์จุลินทรีย์ทั้งชนิดดีและไม่ดีในระบบนิเวศทางเดินอาหาร รวมทั้งประเมินความหนาแน่นของจุลินทรีย์ในลำไส้  และให้การติดตามว่ามีการเปลี่ยนแปลงหรือเสียสมดุลของจุลินทรีย์เป้าหมายหรือไม่

การเตรียมตัวก่อนเก็บตัวอย่างอุจจาระ

• งดยาปฏิชีวนะอย่างน้อย 4 สัปดาห์
• งดยาถ่าย ยาลดกรด และโพรไบโอติกส์ อย่างน้อย 1 สัปดาห์
• งดการสวนอุจจาระ อย่างน้อย 1 สัปดาห์
• ไม่ต้องงดน้ำและอาหารก่อนเก็บตัวอย่างอุจจาระ

ขั้นตอนการเก็บตัวอย่างอุจจาระ

• เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ มอบภาชนะปลอดเชื้อที่ใช้เก็บตัวอย่างอุจจาระส่งตรวจ (ภาชนะ/ช้อน/ไม้ป้าย)
• ผู้รับการตรวจใช้ช้อนหรือไม่ป้ายเก็บตัวอย่างอุจจาระจากปากทวารหนัก ขนาดเท่าหัวแม่มือ (4-5 กรัม) ใส่ลงในภาชนะ
• ปิดฝาภาชนะให้สนิท ตรวจชื่อ นามสกุล และเลขประจำตัวคนไข้ (HN) อีกครั้ง ก่อนนำภาชนะส่งตรวจ

ขั้นตอนการตรวจและแจ้งผลการตรวจ

• เจ้าหน้าที่ทางการแพทย์สกัด DNA ของจุลินทรีย์จากตัวอย่างอุจจาระ และนำไปวิเคราะห์ด้วยเทคนิค Quantitative Polymerase Chain Reaction (qPCR) ซึ่งเป็นการเพิ่มปริมาณสารพันธุกรรมแบบจำเพาะต่อจุลินทรีย์เป้าหมาย สามารถระบุชนิด และวัดปริมาณจุลินทรีย์ได้อย่างแม่นยำสูง
• ผลการตรวจ qPCR  ประเมินปริมาณเชื้อในเชิงตัวเลขจริง (absolute quantity) โดยจะนำผลลัพธ์ที่ได้ไปเทียบกับค่ามาตรฐานอ้างอิง เพื่อหาความผิดปกติหรือความไม่สมดุลของจุลินทรีย์ และใช้ประกอบการประเมินสุขภาพของระบบทางเดินอาหาร และการดูแลรักษาโรค
• แพทย์นัดหมายแจ้งผลการตรวจวินิจฉัย ที่อาจระบุสาเหตุของโรคที่เกิดจากภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ พร้อมประเมินความเสี่ยงโรค และให้คำแนะนำการปรับอาหารที่ช่วยเพิ่มจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์ (โพรไบโอติกส์ และพรีไบโอติกส์) การปรับพฤติกรรม การนอน และการออกกำลังกาย รวมถึงวางแผนการรักษาโรคเรื้อรังที่ต้นเหตุอย่างเป็นระบบ

ตรวจจุลินทรีย์ใน ลำไส้ มีข้อดีอย่างไร

• หาสาเหตุของอาการเรื้อรังที่หาสาเหตุได้ยาก ซึ่งการตรวจทั่วไปไม่อาจพบ เช่น ภูมิแพ้ สิวเรื้อรัง ไมเกรน
• ประเมินระบบภูมิคุ้มกันที่กว่า 70% ขึ้นอยู่กับจุลินทรีย์ในลำไส้ ทั้งชนิดที่สนับสนุนและชนิดที่รบกวนภูมิคุ้มกัน
• ประเมินจุลินทรีย์ที่มีผลต่อสารสื่อประสาท เช่น เซโรโทนิน ซึ่งเชื่อมโยงกับความเครียด ความวิตกกังวล ซึมเศร้า
• วางแผนโภชนาการเฉพาะบุคคล ปรับสารอาหารที่ช่วยเพิ่มโพรไบโอติกส์ พรีไบโอติกส์ ที่เหมาะสมกับเราจริง ๆ
• ป้องกันและลดความเสี่ยงโรคเรื้อรังในระยะยาว เช่น โรคหัวใจ เบาหวาน โรคอักเสบเรื้อรัง ซึ่งสัมพันธ์กับความไม่สมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้

ตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ รพ.เมดพาร์ค

ศูนย์ทางเดินอาหารและตับ รพ. เมดพาร์ค กรุงเทพ ให้บริการตรวจจุลินทรีย์ในลำไส้ เพื่อหาความผิดปกติในการทำงานและการบีบเคลื่อนตัวของระบบทางเดินอาหาร โดยทีมอายุรแพทย์โรคระบบทางเดินอาหารและตับที่มีประสบการณ์ พร้อมด้วยห้องปฏิบัติการทางการแพทย์มาตรฐาน ISO 15189 และ ISO 15190 และเทคโนโลยี Quantitative Polymerase Chain Reaction (qPCR) ที่สามารถแปรผลการตรวจได้อย่างถูกต้อง รวดเร็ว และแม่นยำสูง นำไปสู่การวินิจฉัยและรักษาโรคเรื้อรังได้อย่างตรงจุด และวางแผนการรักษาเฉพาะบุคคลอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ผู้รับการรักษามีโอกาสหายขาดจากโรค ลดความเสี่ยงโรคแทรกซ้อนในอนาคต และช่วยฟื้นฟูสุขภาพองค์รวมให้ดีขึ้นอย่างเป็นระบบ

คำถามที่พบบ่อย

โรค ท้องผูกเรื้อรัง มีสาเหตุจากการกินผักน้อย ดื่มน้ำน้อยจริงหรือไม่

ท้องผูกเรื้อรังไม่หาย อาจไม่ได้มีสาเหตุจากการทานผักน้อยหรือดื่มน้ำน้อยเสมอไป แต่อาจสัมพันธ์กับภาวะความไม่สมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ ที่ส่งผลให้อุจจาระแห้ง แข็ง และขับถ่ายยาก หรือหากมีแบคทีเรียในลำไส้เล็กบางชนิดมาก ก็อาจทำให้เกิดการเคลื่อนไหวของลำไส้ช้าลง อาหารตกค้างในลำไส้นานขึ้น และทำให้เกิดแก๊ส ท้องอืด แน่นท้อง ปวดท้อง และท้องผูกเรื้อรัง

สมดุลจุลินทรีย์ในลำไส้ระหว่างชนิดดีและไม่ดี มีบทบาทสำคัญต่อการทำงานของระบบย่อยอาหาร การดูดซึมสารอาหาร และการเสริมสร้างระบบภูมิคุ้มกันให้เป็นปกติ หากจุลินทรีย์ชนิดดีลดจำนวนลง แต่จุลินทรีย์ชนิดไม่ดีกลับเพิ่มจำนวนขึ้น ก็อาจทำให้เกิดภาวะเสียสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้ ที่ส่งผลให้เกิดปัญหากับระบบย่อยอาหารได้