ตกเลือดหลังคลอด (PPH) คืออะไร อาการ หมอเฉพาะทางครรภ์เสี่ยงสูง

ตกเลือดหลังคลอด (Postpartum Hemorrhage)

ตกเลือดหลังคลอด (Postpartum Hemorrhage หรือ PPH) คือ ภาวะฉุกเฉินทางสูติกรรมจากการเสียเลือดทางช่องคลอดหลังคลอด มากกว่า 300 มล. ร่วมกับมีสัญญาณชีพอย่างใดอย่างหนึ่งผิดปกติ (WHO,2025) ตกเลือดหลังคลอด เป็นสาเหตุการเสียชีวิตของคนไทยมากถึง 2.4-4.35% และเป็นอันดับ 1 การเสียชีวิตหลังคลอดทั่วโลก ถือเป็นความเสี่ยงอย่างยิ่งสำหรับผู้ที่มีภาวะครรภ์เสี่ยงสูง เช่น ครรภ์แฝด ครรภ์เป็นพิษ หรือมีประวัติตกเลือดมาก่อน แพทย์แนะนำผู้ที่มีความเสี่ยง ควรฝากครรภ์กับสูติแพทย์ชำนาญการ ในโรงพยาบาลที่มีหอวิกฤติทารกแรกเกิด (NICU) และคลังเลือดสำรอง 24 ชม.

ครรภ์เสี่ยงสูง ตกเลือดหลังคลอด มีความเสี่ยงอย่างไร

ผู้ที่มีภาวะครรภ์เสี่ยงสูง (High-risk pregnancy) เช่น ครรภ์แฝด, ครรภ์เป็นพิษ รกเกาะต่ำ หรือรกลอกตัวก่อนกำหนด มีความเสี่ยงต่อการเกิดภาวะตกเลือดหลังคลอดสูงกว่าปกติ 2-7 เท่า เฉพาะในไทย มีผู้ที่เสียชีวิตมากถึง 2.4-10.6% ซึ่งส่วนใหญ่มักไม่ทราบมาก่อน กระทั่งเสียชีวิตหลังคลอดในเวลาต่อมา

ทั้งนี้ จากผลศึกษายืนยันว่า ภาวะครรภ์เป็นพิษ เพิ่มความเสี่ยงต่อ PPH มากถึง 2.6 เท่า ในขณะที่ภาวะรกเกาะต่ำเพิ่มความเสี่ยงถึง 7.3 เท่า แพทย์เวชศาสตร์มารดาและทารกในครรภ์ แนะนำให้คุณแม่ตั้งครรภ์ทุกคน ควรตรวจประเมินความเสี่ยงเพื่อวางแผนการคลอดอย่างปลอดภัย

ตกเลือดหลังคลอด รกไม่ออก อันตรายไหม

ตกเลือดหลังคลอด รกไม่ออก อันตรายถึงชีวิต และต้องพบแพทย์ฉุกเฉินทันที เนื่องจากการที่ รกค้าง รกไม่หลุดออกหลังคลอดภายใน 30 นาที มักเป็นสาเหตุที่นำไปสู่ภาวะตกเลือดหลังคลอดรุนแรงถึง 19.8% ของทุกกรณี และมีอัตราการเสียชีวิตที่สูงถึง 10%

ทั้งนี้ ภาวะตกเลือดหลังคลอดจากรกค้าง คิดเป็น 25% ของการเสียชีวิตหลังคลอดทั้งหมด เพราะทำให้เลือดออกไม่หยุด (DIC) ตกเลือดหลังคลอดรุนแรง และนำไปสู่ภาวะช็อกและเสียชีวิต กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง เช่น เคยมีประวัติรกค้าง รกเกาะแน่น รกเกาะลึก รกทะลุผนังมดลูก รกเกาะต่ำ หรือเคยผ่าตัดมดลูกมาก่อน

คุณแม่หลังคลอดที่มีอาการเลือดออกมากผิดปกติ หน้ามืด ใจสั่น ให้ญาติรีบติดต่อและนำตัวส่งแผนกฉุกเฉินของโรงพยาบาลทันที เพื่อเร่งนำรกออกโดยเร็วที่สุด เพราะทุกนาทีมีความสำคัญกับชีวิตเป็นอย่างมาก

แผนกฉุกเฉิน รพ. เมดพาร์ค 02-090-3119 

ภาวะตกเลือดหลังคลอด อาการ อย่างไร

สูติแพทย์ รพ. เมดพาร์ค ให้ข้อสังเกต หากพบอาการเตือน PPH (ตกเลือดหลังคลอด) เหล่านี้ ต้องรีบพบแพทย์ทันที

• เลือดออกทางช่องคลอดมากผิดปกติ เลือดชุ่มผ้าอนามัยภายใน 1 ชม.
• เลือดออกรุนแรง มีก้อนเลือดขนาดใหญ่หลุดออกมา
• ใจสั่น ชีพจรเต้นเร็ว หัวใจเต้นผิดจังหวะ แต่ความดันโลหิตลดลง
• วิงเวียนศีรษะรุนแรง หน้ามืด รู้สึกคล้ายจะเป็นลม หมดสติ
• ตัวเย็นเฉียบ มือเท้าเย็น เหงื่อออกมาก ผิวซีด (สัญญาณเตือนภาวะช็อก)
• ค่าฮีโมโกลบินลดลง ≥ 2 g/dL ภายใน 24-48 ชม. หลังคลอด (ถือเป็นเกณฑ์วินิจฉัย PPH)

ป้องกันตกเลือดหลังคลอด ครรภ์แฝด มีวิธีอย่างไร

การป้องกันตกเลือดหลังคลอด ท้องครรภ์แฝด ควรเริ่มวางแผนล่วงหน้าอย่างดีตั้งแต่ก่อนคลอด เพราะครรภ์แฝดสอง หรือแฝดสาม มีความเสี่ยงตกเลือดรุนแรงสูงกว่าครรภ์เดี่ยวถึง 3 เท่า เนื่องจากครรภ์แฝด ส่งผลให้มดลูกขยายตัวมากกว่าครรภ์เดี่ยว จึงทำให้มดลูกหดรัดตัวหลังคลอดยากกว่าปกติ หรือมดลูกไม่หดรัดตัว

หากทราบก่อนล่วงหน้า แพทย์จะวางแผนป้องกัน PPH โดยประเมินปริมาณการตกเลือดหลังคลอดแบบแม่นยำ เพื่อเตรียมความพร้อมการให้เลือดสำรองในกรณีฉุกเฉิน และให้ยากระตุ้นมดลูกหลังคลอดแฝดคนที่สองทันที

ทั้งนี้ คุณแม่ตั้งครรภ์แฝดสอง หรือแฝดสามที่ทราบความเสี่ยง ควรวางแผนการคลอดกับสูติแพทย์ประสบการณ์สูง ในโรงพยาบาลที่มีคลังโลหิตสำรองพร้อมใช้ตลอด 24 ชม. และมีหอผู้ป่วยวิกฤติทารกแรกเกิดและทารกที่คลอดก่อนกำหนด (NICU) เพื่อให้ทั้งคุณแม่และลูกแฝดน้อย คลอดได้อย่างปลอดภัย

หมอเฉพาะทางครรภ์เสี่ยงสูง ตกเลือด กรุงเทพ

คุณแม่ตกเลือดหลังคลอด ที่ต้องการเลือดเร่งด่วน หรือคุณแม่ตั้งครรภ์เสี่ยงสูงทุกประเภท ที่มีความกังวลเรื่องภาวะตกเลือดหลังคลอด (PPH) และต้องการหมอเฉพาะทางครรภ์เสี่ยงสูง ในกรุงเทพ โรงพยาบาลเมดพาร์คมี ศูนย์สูตินรีเวช ที่มีระบบบริการทางการแพทย์และพยาบาลขั้นสูง พร้อมเทคโนโลยีที่ทันสมัยไว้รองรับผู้ป่วยวิกฤติทุกกรณี 

• ทีมสูติแพทย์เฉพาะทางครรภ์เสี่ยงสูง (MFM) ที่มีประสบการณ์ดูแลครรภ์ยากซับซ้อนทุกประเภท เคยผ่านการทำคลอดครรภ์แฝดหลายคนพร้อมกันมาแล้ว มีประสบการณ์ดูแลคุณแม่ที่มีภาวะตกเลือดหลังคลอด ครรภ์เป็นพิษ รกไม่ออก รกเกาะต่ำ ความดันโลหิตสูง หรือเบาหวานขณะตั้งครรภ์ และโรคร่วมอื่น ๆ อย่างใกล้ชิด ร่วมกับทีมแพทย์ชำนาญการสหสาขา
• คลังเลือด และ ICU 24 ชม. โรงพยาบาลเมดพาร์คมีคลังเลือดสำรอง (Blood Bank) 24 ชม. ห้อง ICU และทีมบุคคลากรการแพทย์สหสาขา พร้อมรับมือเหตุวิกฤติฉุกเฉินที่เกิดจากการเสียเลือดเฉียบพลันได้อย่างทันท่วงที
• NICU มาตรฐานสากล หอผู้ป่วยวิกฤตทารกแรกเกิด และทารกคลอดก่อนกำหนด ที่ออกแบบเพื่อลดความเสี่ยง และพร้อมรับมือกับภาวะสูติกรรม หรือเจ็บครรภ์คลอดก่อนกำหนดได้ทันที พร้อมดูแลคุณแม่คลอดเสี่ยงสูง ทารกแฝด และทารกคลอดก่อนกำหนดอย่างใกล้ชิด 
• ฟื้นฟูร่างกายหลัง PPH โดยทีมสูติแพทย์เฉพาะทางอย่างถูกวิธี เพื่อเร่งฟื้นฟูร่างกายและป้องกันภาวะแทรกซ้อน เช่น ภาวะโลหิตจางรุนแรง ทั้งการเสริมธาตุเหล็กเพื่อกู้ภาวะซีดเฉียบพลัน ตรวจติดตามการเข้าอู่และความสมบูรณ์ของมดลูก ฟื้นฟูระบบฮอร์โมน สุขภาพจิตใจ การให้นมแม่ และติดตามสุขภาพหัวใจในระยะยาว
• ดูแลครบตั้งแต่ก่อนคลอดถึงหลังคลอด ทีมสูติแพทย์ รพ. เมดพาร์ค พร้อมให้คำปรึกษาตั้งแต่ก่อนตั้งครรภ์ ฝากครรภ์ ดูแลครรภ์ อบรมครรภ์คุณภาพ การปฏิบัติตนเพื่อจัดการความเสี่ยง ไปจนถึงการวางแผนการคลอดที่ปลอดภัย 

คำถามที่พบบ่อย

1. ตกเลือดหลังคลอด รักษา วิธีไหน

ตกเลือดหลังคลอด สามารถรักษาได้หลายวิธี ขึ้นอยู่กับสาเหตุและความรุนแรง เช่น การให้ยารัดมดลูก การอุดหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงมดลูก (UAE) การทำบอลลูนห้ามเลือด และการผ่าตัดด่วนในเคสวิกฤติ ซึ่ง WHO และ ACOG ระบุว่า ต้องทำอย่างรวดเร็ว เพื่อรักษาชีวิต

2. ครรภ์เป็นพิษ ตกเลือดหลังคลอด มีความเสี่ยงอะไร

ครรภ์เป็นพิษ อันตราย และเพิ่มความเสี่ยงตกเลือดหลังคลอด (PPH) สูงกว่าปกติ 2.6 เท่า เพราะทำให้หลอดเลือดทำงานผิดปกติ เกล็ดเลือดต่ำ และทำให้มดลูกหดตัวหลังคลอดได้ยาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งครรภ์เป็นพิษรุนแรงร่วมกับครรภ์แฝด รกเกาะลึก หรือรกเกาะต่ำ ยิ่งเพิ่มความเสี่ยงตกเลือดหลังคลอดสูงที่สุด